أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
80
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
السلام مكرر مشرّف شدهاند ، و امور معاش و حوائج دنيويّهء خود را نيز به خوبى و انضباط تمام متوجّه بودهاند ، و مع ذلك كلّه آنقدر تأليف و تصنيف از ايشان به درجهء ظهور رسيده است كه از حوصلهء تقرير و تحرير افزون است ، چنان كه معلوم خواهد شد ، و ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ « 1 » ، و مع ذلك در فصاحت تعبير و شيرينى گفتار به ذروهء عليا و درجهء قصوى « 2 » رسيده است ، و در ترجمهء كلام عربى - در جملهء فضلا و علما - كسى ثانى آن بزرگوار نشده است . نكات و دقايق لفظيه را كه در الفاظ عربيّه بوده است همه را در ترجمهء آن الفاظ ملاحظه فرموده است ، و در ترويج دين آنقدر كوشيده است كه عبد العزيز دهلوى - كه از علماء معاصرين و از اهل سنّت و جماعت است - در تحفهء اثنا عشريه - كه در اين اوقات در ابطال مذهب شيعه و احقاق مذهب خود تأليف كرده است - نوشته است كه اگر دين شيعه را دين آخوند باقر مجلسى بگويند رواست ، زيراكه اين مذهب را او رونق داده است ، سابق بر اين آنقدر عظمتى نداشته است ، و حق آن است كه ترويج دين مبين در آن جزو « 3 » زمان ، به قوّت قلم آن جناب ، و زور شمشير پادشاهان صفويّه - قدس اللّه ارواحهم - بوده است ، و در جميع ازمنه و اوقات ، علماء دين مبين ، به اعانت سلاطين عظام واجب الاحترام ، تأييد شريعت و توضيح طريقت و ملت فرمودهاند ، و احقاق حق بعد از افضال حضرت بارى جلّ شأنه بدون همت ايشان صورت
--> ( 1 ) متخذ از آيهء : 21 ، سورهء حديد ( 57 ) . ( 2 ) قصوى : قلّه بلند و نهايت درجه . ( 3 ) جزء .