السيد ابو القاسم النقيبي
111
اقوال العلماء في ترجمة المولى محسن فيض الكاشاني
خود تأليف نمودهام . واسم آن رساله را به ملّامهدى مذكور گفته بود . پس بعد بيدار شدن ، جناب موصوف در آن رساله نظر فرمود ويافت مطابق آنچه كه به خواب ديده بود ، واعتقاد ملّامحسن مذكور را مطابق وموافق به عقايد حقّه يافته » . ملّاشفيعا گويد كه اين است كلام استادم ملّاأحمد در مقام تصحيح اعتقاد ملّامحسن مذكور . عفو فرمايد حقّ تعالى از زلّات أو واز لغزشهاى تمامى علماى عاملين ومحدّثين راسخين . پس به تحقيق كه ملّامحسن مذكور صرف نموده عمر شريف خود را در ترويج آثار مرويه وعلوم إلهية . وكلمات أو در غايت تهذيب ومتانتاند . وأو را است مصنّفات كثيره تقريبا دو صد مصنّفات صغار وكبار بوده باشد » . انتهى موضع الحاجة من الروضة . بالجملة توغّل وتمهّر أو در أحاديث واخبار ملّت حنيفة وفقه اماميهى اثنى عشريّه كالشمس في رابعة النهار هويدا وآشكار است وعبارت رسالهى انصاف آنچه به نظر مؤلّف رسيده اين است : « چندى در مطالعهء مجادلات متكلّمين خوض نمودم وبه آلتِ جهل در أزالت جهل ساعى بودم ، وچندى طريق مكالمات متفلسفين « 1 » به تعلّم وتفهّم پيمودم ويك چندى بلند پروازيهاى متصوّفه را در أقاويل ايشان ديدم ويك چند در رُعونَتهاى « 2 » مِن عِنديِّين گرديدم تا آنكه در تلخيص سخنان طوايف اربع « 3 » ، كتب ورسائل مىنوشتم وگاهى از براي جمع وتوفيق ، بعضي را در بعضي مىسرشتم مِنْ
--> ( 1 ) - افرادى كه تظاهر وادّعاى زيركى واستادى مىكنند . ( 2 ) - رُعُونَت : سبك سرى ، تهى مغزى . وعنديّات جمع عِنديّه : افكارى كه در دل قرار گيرد . ( 3 ) - يعنى : متفلسفه ، متصوّفه ، متكلّمين و « من عنديّين » .