الفيض الكاشاني ( مترجم : عبد الله موحدى )
91
نوگويه ها ( الكلمات الطريفة ) ( فارسى )
[ كلمهء 36 ] سختگيرى ديگر آن كه آنان به لحاظ شدّت تعصّب و زيادهروى در گرداب تقليد و شتاب در گمراهى و جولان در عناد و لجاجِ حاضر و حاكم ، عالمان و انديشمندان مردهء خود را در گفتههاشان ، بهعنوان سروران و خدايان خود به جاى خداوند گرفتهاند و با آن كه آنان خود سفارش كردهاند كه پس از مرگشان كسى به گفتههاىشان اعتماد نكند ، گفتند : ما پدران خود را بر روشى يافتيم و ما با آثار آنان هدايت گيريم ، پس همانان بهرهء آن يادآورى كه دريافت داشتند به دست فراموشى سپردند و تو همواره بر خلاف و خيانتى از آنها آگاه گردى ، مگر عدّهء كمى از آنان و تو نيز آنان را ببخشاى و درگذر . اى كاش مىدانستم چه كسى آنان را مُجاز ساخته تا از رأى كسانى پيروى كنند كه خطاى در انديشه بر آنان ممكن است و سپس يكى از سخنان آنان را در عين وجود اختلاف شديد به صورت اتّفاقى و از روى شانس انتخاب نمايند ، چه كسى به مجتهدان آنان در پاى بندى به رأى و اجتهاد و بيرون كردن سخن مردگانشان از قلمرو صواب و درستى اجازه داده است ؟ آيا خدا آنان را مُجاز دانسته يا بر خداوند دروغ مىبنديد ؟ آيا خيالاتشان آنان را بدان فرمان داده يا آن كه اينان قومى طغيانگرند ؟ نه چنين است ! اينان در گرداب گمراهى به خطا فرو غلتيدهاند و تو آنان را در اين فرو غلتيدن بازيگرانهشان رها كن . اگر آنان را به هدايت فرا خوانيد سخنتان را نپذيرند و چه آنان را فرا خوانيد و چه ساكت