درجه حاصل مىكنند « لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ » « 1 » ، از عذاب أهل تضادّ خلاص « 2 » يافته‌اند « لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ » « 3 » الحزن على ما فات ، والخوف ممّا لم يأت ؛ چون به دنيا مجبور بوده‌اند « وَما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ » « 4 » ، به آخرت مختار مطلق شده‌اند « لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ » « 5 » ، تا به حكم عدل هر يكى را از جبر واختيار نصيبي باشد . پس اگر طايفه را به يكى از دو طرف تضادّ ملابستى باشد ، اين تضادّ نه تضادّ حقيقي باشد وايشان به آن معاقب نباشند ؛ بل مثاب باشند وآن مانند حرارت وبرودت زنجبيل وكافور باشد كه غريزىاند ، نه چون حرارت وبرودت سموم وزمهرير كه غريبند « 6 » « إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً » « 7 » ، « وَيُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا » « 8 » ، همچنان كه منازعت أهل بهشت منازعت مجازى باشد « يَتَنازَعُونَ فِيها كَأْساً لا لَغْوٌ فِيها وَلا تَأْثِيمٌ » « 9 » ، تا لا جرم « وَنَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ » « 10 » . امّا مخاصمت أهل تضادّ مخاصمتى حقيقي باشد « إِنَّ ذلِكَ لَحَقٌّ تَخاصُمُ أَهْلِ النَّارِ » « 11 » ، تا لا جرم « كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها » « 12 » . پس حرارت وبرودت كه متضادّند گاه هر دو طرف سبب عذاب قومىاند - چنانكه أهل دوزخ را - ، وگاه يك طرف سبب راحت قومي است وآن برداً وسلاماً است أهل برد اليقين

--> ( 1 ) - الزمر : 20 . ( 2 ) - مط : خلاصي . ( 3 ) - يونس : 62 . ( 4 ) - الأحزاب : 36 . ( 5 ) - النحل : 31 . ( 6 ) - مط : غير غريزىاند . ( 7 ) - الدهر : 5 . ( 8 ) - الدهر : 17 . ( 9 ) - الطور : 23 . ( 10 ) - الحجر : 47 . ( 11 ) - ص : 64 . ( 12 ) - الأعراف : 38 .