على صدرايى خويى
18
كافى پژوهى در عرصه نسخه هاى خطى ( فارسى )
داشتهاند و نسخههايى از اين كتاب ، با نسخهء آنها مقابله و تصحيح شده است . 6 و 7 . اجازهدهندگان و اجازهگيرندگان : دانشمندانى كه اجازهء روايت الكافى را اعطا يا دريافت نمودهاند . در بارهء اين دو گروه ، ضمن عنوانهاى « مدرّسان » و « مصحّحان » نيز سخن گفتيم . در اين بخش ، اسامى كافىپژوهان ، به ترتيب الفبايى ، ذكر و در ذيل هر نام ، به پژوهشى كه در بارهء الكافى انجام دادهاند ، اشاره شده است . توضيح چند اصطلاح قبل از شروع ذكر نام دانشمندان ، توضيحاتى در بارهء چند اصطلاح علمى - كه در اين نوشتار ، به وفور از آنها ياد شده - ضرورى است . لذا به درج توضيحاتى در بارهء اجازات ، نشانهاى سَماع و انهاء و بَلاغ و مقابله و قرائت موجود در نسخهها ، تَرقيمهء نسخهها ، كيفيت تصحيح در نسخههاى خطّى و رموز استفاده شده در حاشيههاى الكافى مىپردازيم . 1 . اجازات 1 / 1 . اجازه نويسى در تمدن اسلامى تمدّن اسلامى ، شكوفايى و رشد خود را با علم و انديشه آغاز نمود ، آن گاه كه انديشهها را با نور علم و ايمان به كمال ، دعوت نمود و آموختن را عبادت دانست . مسلمانان نيز در مسير گسترش تعاليم دينى ، به آموختن و آموزاندن علم و آداب تعليم و تربيت ، توجه خاصّى نمودند و بر همين اساس ، سنّت اجازهنويسى و اعطاى اجازات نقل روايات و نقل كتب ، بنيانگذارى شد . دانشمندان براى پاسداشت حرمت علم و كنار زدن جاهلان و نا اهلان از عرصهء آن ، شرايط خاصّى را براى احراز مرتبهء حمل ( دريافت ) علم ، قائل بودند كه از جملهء آنها ، درس گرفتن آن علم در نزد استاد و سپرى كردن دورهء آموزشى بود . آنان در پايان دوره با مدرك معتبرى ، مقام علمى شاگرد را تأييد و اجازهء نقل آن علم و كتاب درس