فصل دوم : معانى عقل از ديدگاه ملّاصدرا و چگونگى تطبيق اين معانى بر روايات كتاب عقل و جهل « الكافى » لازم به يادآورى است كه معانى عقل از منظر ملّاصدرا در موارد فراوانى ، از آثار وى يافت مىشود ؛ « 1 » امّا آنچه ايشان در اين باره در كتاب شرح اصول الكافى بيان كرده ، در اين جا مورد نظر ماست . ايشان در شرح حديث سوم كتاب عقل و جهل مىنويسد ، حقيقت روشنْ اين است كه واژهء عقل بر معانى مختلف اطلاق مىگردد كه برخى به اشتراك لفظى و برخى به تشكيك است و معانىاى كه به صورت اشتراك لفظى به كار مىروند ، شش معناست : معناى اوّل غريزه‌اى كه انسان را از حيوانْ ممتاز مىگرداند و او را آمادهء پذيرش دانش‌هاى نظرى و انديشيدن در صنعت‌هاى فكرى مىكند . در اين غريزه ، كودن و هوشمند ، يكسان‌اند و همگان به يك اندازه از آن برخوردارند . حكما اين معناى عقل را در كتاب برهان ، مورد استفاده قرار داده‌اند و مقصودشان از آن نيروى نفس است كه به كمك آن ، يقين به مقدّمات صحيح بديهى ، حاصل مىشود . « 2 »

--> ( 1 ) . ر . ك : الأسفار الأربعة ، ج 3 ، ص 418 - 427 و ص 513 - 514 ؛ الشواهد الربوبية ، ص 199 - 208 . ( 2 ) . شرح اصول الكافى ، ج 1 ، ص 223 - 224 .