به چاپ نرسيده و همچنان مخطوط در كُنج كتاب‌خانه‌ها باقى مانده است . اين رساله ، در مقطع كارشناسى ارشد رشتهء علوم قرآن و حديث ، دفاع شده كه به تصحيح و تحقيق « كتاب العقل والجهل » توسط خانم نفيسه شبيرى انجام و نگارش يافته و آقاى دكتر محمّد على مهدوىراد ، آن را راهنمايى كرده است . از آن جا كه كتاب ارزشمند الشافى ، مبناى تحقيق قرار گرفته ، در اين مقاله ، سعى شده تا گزارش كوتاهى از اين كار ارائه شود . از آن جايى كه ملّا خليل قزوينى ، مسلك اخبارى داشته ، لذا انگيزهء خود را در تأليف اين كتاب ، وجود اشكالاتى در برخى از شروح الكافى مىداند كه به زعم وى ، منشأ آن ، ورود برخى آراى فلاسفه و معتزله به حوزهء علوم حديث است . به همين جهت ، وى تلاش مىكند كه با اعتماد به دسته‌اى از آيات قرآن و بدون بهره‌گيرى از استدلالات عقلى ، به تفسير معانى حديث و برخى متشابهات آيات بپردازد . از ويژگىهاى اين شرح ، تفسير آيات قرآن كريم و روايات اهل بيت عليهم السلام با منهج كلامى است ، كه شارح علّامه ، توانسته از اين طريق ، به نتايجى در خصوص اثبات امامت امير المؤمنين عليه السلام و ائمّهء معصوم عليهم السلام نائل شود . از جمله ويژگىهاى اين كتاب ، شرح و توضيح لغات غريبه ، ضبط صحيح اسما ، اماكن ، روات و . . . ، شناسايى برخى رجال سلسله سند و نسخه‌شناسى است . شايان ذكر است كه نسخه‌هاى گوناگونى از اين كتاب ، در دسترس است كه در اين تحقيق ، از دو نسخهء معتبر استفاده شده است : يك . نسخه‌اى كه دو بار در حضور شارح ، با نسخهء او سماع و مقابله شده است . از ديگر مزاياى اين نسخه ، وجود حواشى بسيار عالمانه‌اى از برخى شاگردان شارح است ؛ دو . نسخهء اهدايى شارح ، به دارندهء كتاب . در اين تحقيق ، علاوه بر تطبيق اين دو نسخه با يكديگر و مشخص نمودن موارد اختلاف ميان آنها ، حواشى موجود در اين نسخ نيز در پاورقى درج شده و به همراه متن اصلى ، به استخراج منابع و مآخذ آن پرداخته شده است . از ويژگىهاى ديگر اين