تاريخى ، اجتماعى و فقهى است و از گسترده‌ترين كتب حديث متنوّع شيعه در آثار قدماى اماميه است كه از حوادث روزگار ، مصون مانده و به طور كامل ، به دست ما رسيده است . اين كتاب ، هم در ميان اقران و هم در ميان كتاب‌هاى مشابه خود ، ويژگىهايى دارد كه از آن جمله ، تنظيم منطقى كتاب‌ها و فصول و انديشه‌اى منسجم حاكم بر كتاب است . به عنوان نمونه ، باب اوّل كتاب را با مهم‌ترين مسائل دين ، يعنى معرفت و انديشه و مباحث عقل و جهل و اهميت علم و تفكّر آغاز كرده و گويى اين مباحث را مهم و مقدّم در حوزهء مسائل دينى دانسته و بر اين مبنا ، موضوعات اعتقادى و كلامى را سرآغاز كرده است و دو جلد از كتاب خود را به اين مباحث اختصاص داده است . در صورتى كه برخى از كتاب‌هاى حديثى ديگر كتب اربعه و غير آن ، مانند : عيون أخبار الرضا ، التوحيد ، معانى الأخبار ، كتاب من لا يحضره الفقيه و تهذيب الأحكام و در كتب اهل سنّت : صحيح البخارى ، صحيح مسلم ، سنن النسائى و المستدرك حاكم ، از اين ويژگى و نگرش كلّى به عقل و تأثير آن در معارف دين ، محروم هستند . نكتهء ديگر ، ويژگى الكافى است . كلينى ، در طول بيست سال ، احاديث كتاب خود را گردآورى كرد ، يعنى كتاب خود را در زمان امام حسن عسكرى عليه السلام و غيبت صغرا و با فاصله‌اى اندك نوشت و مىتوانست حداكثر با يك واسطه ، احاديث خود را از معصوم عليه السلام نقل كند . پس از اين جهت ، نزديك به عصر معصوم و قلّت واسطه قرار دارد . از سوى ديگر ، كلينى در طول جمع‌آورى ، به احاديثى برخورد كرده است كه در عين اهميت ، نمىتوانست آنها را در يكى از ابواب موجود بگنجاند و به علّت كم بودن احاديث آن موضوع ، قابل باب‌بندى مستقل نبوده ، لذا اين احاديث را تحت بابى به نام « نوادر » و « روضه » آورده است . اين روش وى ، باعث نگهدارى احاديث بسيارى شده كه بعدها توسط محدّثان ديگر در باب‌هاى جديد و مناسب خاص خود ، تنظيم شده است .