ارزشمند الكافى ، تأليف ثقة الإسلام شيخ ابو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى ( م 329 ق ) است كه از مهم‌ترين ، جامع‌ترين ، كامل‌ترين و موثّق‌ترين جوامع اوّليهء حديث است . اين اثر ، مورد تمجيد فراوان اعاظم و دانشمندان شيعه قرار گرفته و همواره از آن ، به عنوان كتابى مهم و متقن و شناخته شده و مرجع مُعتَمَد ، ياد شده است . از بررسى سلسله طرق حديث الكافى - كه اكثريت آن به واسطهء هشت نفر نقل شده - استفاده مىشود كه پنج نفر از آنها قمىاند . از اين رو مىتوان ادّعا كرد كه او تحت تأثير مكتب قم و حسّاسيت‌هاى آنان در گزينش حديث قرار داشته و از مكاتب ديگر ، كمتر تأثير پذيرفته است . از سوى ديگر ، او در زمانى مىزيست كه نفوذ فلسفهء يونان ، به اوج خود رسيده بود . در اين دوره بود كه فلاسفه ، محدّثان را به خاطر عدم توجّه به مسائل عقلى ، محكوم مىكردند . او براى حفظ فرهنگ شيعه و رد اين ديدگاه در مورد شيعه ، كتاب خود را با بحث عقلى شروع نمود . وى در مقدّمهء كتاب ، علّت انتخاب « كتاب العقل » را به عنوان اوّلين كتاب ، اين گونه بيان مىكند : من اين تقسيم‌بندى را با كتاب عقل ، فضايل علم ، بلندى درجه ، ارجمندى دانشمندان و سپس نقص جهل و پستى و بىارزشى جاهلان شروع مىكنم ؛ زيرا عقل ، محورى است كه همهء مدار ، بر آن است و سود و زيان ، و ثواب و كيفر متوجّه اوست . همچنين از ميان علماى شيعه ، كلينى ، از معدود شخصيت‌هايى است كه نه تنها فريقين از او هيچ مذمّتى نكرده‌اند ، بلكه همگى ، او را به توثيق و مدح و نيكى ياد كرده‌اند . شيخ طوسى مىگويد : او عالمى جليل القدر و عالم به اخبار است . ابن طاووس مىگويد : او شيخى است كه بر وثاقت او اتّفاق نظر است . محمّد تقى مجلسى در مورد او مىگويد : مثل كلينى كسى در ميان علما وجود ندارد . هر كس در اخبار و