سيد محمد على ايازى
133
كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى )
مصادر كتاب ملّا صالح در نوشتن اين شرح از مصادر متعدّدى استفاده كرده است ، از جمله : شرح اصول الكافى ملّاصدرا ، تعليقهء ميرداماد و حاشيهء استر آبادى و براى نقلهاى مختلف حديث به كتبى چون : عيون أخبار الرضا ، الخصال ، الإحتجاج طبرسى و نهج البلاغة مراجعه كرده است و در بررسى رجالى از الفهرست و رجال الطوسى ، رجال الكشى و رجال النجاشى استفاده نموده است . براى ريشهيابى و معانى لغات به كتبى چون : صحاح جوهرى ، نهايهء ابن اثير و قاموس اللغة مراجعه داشته است . ذكر اين نكته نيز اهميت دارد كه ملّا صالح ، علاوه بر استناد به كتب و مصادر شيعى ، از مصادر اهل سنّت همچون : صحيح مسلم و شرح صحيح البخارى نيز استفاده برده است و از نظريههاى بزرگان اهل سنّت چون : مالك ، شافعى ، قرطبى و غزالى نيز استفاده كرده است و به دليل همين ويژگىها شرح ملّا صالح ، به كتابى ممتاز و پرفايده تبديل شده است . هر چند بزرگانى چون علّامه شعرانى ، بر شرح ملّا صالح ، اشكالات فراوانى وارد كردهاند ( از جمله انتقادات كه بر ايشان وارد كرده اين كه وى در بيان ديدگاههايش ، ثبات رأى ندارد ، مثلًا در يك جا به ذمّ تقليد در اصول پرداخته و در جاى ديگر ، تقليد در اصول را جايز مىداند ) ، « 1 » امّا راجع به نسخههاى خطّى و چاپى اين شرح بايد گفته شود كه اين كتاب ، داراى نسخ فراوانى در كتابخانههاست « 2 » كه در نوع و ابعاد گوناگون به چاپ رسيده است . براى احياى اين كتاب ، دو كار اصلى صورت گرفته است : حاشيهنگارى بر كتاب و تصحيح متن آن . علّامه بزرگ ابوالحسن شعرانى ، بر شرح ملّاصالح ، تعليقات سودمندى زده كه بر
--> ( 1 ) . شرح ملّا صالح ، ج 1 ، ص 52 و 148 . ( 2 ) . ر . ك : الذريعة ، ج 13 ، ص 97 - 98 .