مىتوان به علّامه مجلسى دوم و ميرزا عبد اللَّه افندى « 1 » اشاره كرد . ملّا صالح كه فاضل صمدانى ، عارف حكيم ، محقّق جامع و زاهد زمان خود بود ، داراى تأليفاتى چند از جمله : شرح بر اصول و فروع كافى ، حاشيه بر شرح لمعهء شهيد ثانى ، حاشيه بر معالم و شرح قصيدهء دُرّيه و برده است . « 2 » شرح ملّا صالح بر اصول و فروع « الكافى » جايگاه شرح‌نگارى شرح و بيان مراد معصومان عليهم السلام و قابل فهم كردن مطالب موجود در احاديث ، مورد تأكيد عقل و نقل است ، به طورى كه گفته‌اند : « حديثى را كه بفهمى ، بهتر از روايت كردن هزار حديث است » . « 3 » در رابطه با شرح احاديث ، ميان علما ، اصطلاحاتى چون : « دراية الحديث » « 4 » و « فقه الحديث » وجود دارد . دراية الحديث در اصطلاح متأخّران ، به علمى گفته مىشود كه از احوال كلّى سند ، اصطلاحات حديثى و شيوه‌هاى نقل احاديث بحث مىكند . فقه الحديث نيز به مجموعه‌اى از دانش‌هايى را مىگويند كه در پناه آن ، امكان شرح ، بررسى و فهم حديث به دست مىآيد ، همانند غريب الحديث ، اختلاف الحديث و علل الحديث . در واقع ، دانش فقه الحديث ، نزديك و همانند شرح‌نگارى است . شرح ملّا صالح بر الكافى ، از جمله شروح معتبر و قابل تأمّل است . الكافى ، جامع سى كتاب حديثى است كه محمّد بن يعقوب كلينى ، آن را در طول بيست سال جمع‌آورى كرد و شامل مباحث اعتقادى ، اخلاقى ، فقهى و قرآنى است . ملّا صالح ، در ابتدا بر تمام ابواب الكافى حاشيه مىزند و سپس به شرح آن مىپردازد . البته يادآورى اين نكته لازم است كه آنچه اكنون در دست ماست ، فقط بخش

--> ( 1 ) . تلامذة العلّامة المجلسى ، ص 164 . ( 2 ) . زندگىنامهء علّامه مجلسى ، ج 2 ، ص 323 - 324 . ( 3 ) . كنز الفوائد ، ج 2 ، ص 164 . ( 4 ) . الذريعة إلى تصانيف الشيعة ، ج 8 ، ص 54 .