فصل اوّل : نگاهى به روزگار ملّا صالح مازندرانى براى بهتر شناختن آثار و شخصيت‌ها بايد به دو عنصر « زمان و مكان » توجّه ويژه‌اى داشت و بدون توجّه به آن دو عنصر ، نمىتوان تحقيق جامع و كاملى ارائه نمود ، به همين دليل ، بسيار به جاست در آغاز ، نگاهى اجمالى به عصر و زمان ملّا صالح داشته باشيم تا با اوضاع و حوادث مؤثّر بر شخصيت ايشان بيشتر آشنا شويم . ملّا صالح ، در دورهء دوم حكومت صفويه ، به سال 905 ق ، تولّد يافت . در اين سال ، ايران از لحاظ سياسى ، دينى و اجتماعى متحوّل شد و در واقع ، نقطهء عطفى در حيات ايران به وجود آمد و به عنوان يك بازيگر سياسى و مهم در منطقهء جهان اسلام مطرح شد و با دورهء قبل صفويه ، اين تفاوت را داشت كه در اين دوره ، بر خلاف حكومت‌هاى قبلى كه اهل سنّت و تصوّف در ادارهء امر حكومت نيز شريك بودند ، مذهب شيعه ، به صورت مستقل ، حكومت را اداره مىكرد . در دورهء صفويه ، فرهنگ تشيّع و فرهنگ هنر و خلّاقيت در عرصه‌هاى مختلف ، نمود پيدا كرد و نگاهى جديد به حديث و تصوّف شد . رويكرد گسترده به حديث در اواسط عهد صفويه ، علما به علوم عقلى ، توجّه ويژه‌اى نمودند ، امّا به اين دليل كه حقيقت دين ، از كتاب و سنّت به دست مىآيد ، عدّه‌اى ، از فلسفه و مباحث عقلى ، به فقه و حديث روى آوردند . « 1 » علّامه مجلسى نيز با تأليف كتاب‌هايش ( بويژه

--> ( 1 ) . زندگىنامهء علّامهء مجلسى ، ج 1 ، ص 44 .