سيد محمد على ايازى
119
كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى )
لقب « امير المؤمنين » ، به على عليه السلام سلام كنيد . اى زيد ! از جمله تأكيداتى كه خدا در آن روز ، بر آن دو نفر ( ابوبكر و عمر ) نمود ، اين بود كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به آنها فرمود : برخيزيد و به عنوان « امير المؤمنين » ، به على عليه السلام سلام كنيد . آن دو نفر گفتند : اى رسول خدا ! اين امر ، از جانب خداست يا از جانب رسولش ؟ رسول خدا صلى الله عليه و آله به آنها فرمود : از جانب خدا و رسولش . پس خداى - عزّ و جلّ - اين آيه را نازل فرمود : « وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ » ؛ « 1 » و سوگندها را پس از محكم كردنش كه خدا را ضامن آن كردهايد ، نشكنيد ؛ زيرا خدا مىداند چه مىكنيد . جمعبندى و نتيجهگيرى هر چند ممكن نبود كه همهء رواياتى را كه به گونهاى ناظر به تفسير و تبيين آيات بود ، آورده شود و نيز حجم اين روايات ، بسيارند ، امّا در اين گزارش ، به گزينش برخى از رواياتى كه در پاياننامه آمده بود ، همراه با شرح و تحليل بسنده كرديم . همين مقدار ، نشان مىدهد كه حجم روايات تفسيرى اهل بيت عليهم السلام در الكافى ، چه بسيار است و كلينى در مقام محدّثى عالىمقام ، در برابر انبوه روايات تفسيرى و ذكر مصداقى ، دست به گزينش زده است و اين مجموعه ، نياز به تحليل بيشتر و توضيح نكات و مقايسهء مطالب آن با مسائل كلامى ، اعتقادى و تاريخى دارد . از سوى ديگر ، همان گونه كه برخى از محقّقان الكافى اشاره كردهاند ، اين روايات ، نيازمند پالايش و جداكردن سره از ناسره است تا آن رواياتى كه به لحاظ سندى و متنى ، ضعيف هستند و موجب سوء استفادهء ديگران قرار گرفته و عظمت روايات تفسيرى را خدشهدار كردهاند ، كنار گذاشته شوند .
--> ( 1 ) . سورهء نحل ، آيهء 91 ؛ الكافى ، ج 2 ، ص 53 .