و تحصيل علم نموده و به اندك زمانى ترقى نموده و در زمان نوّاب اسكندرشان محمد پادشاه به اردوى معلّا آمده به صحبت علما و افاضل درگاه معلّا مشرف گشته مدتى به امير فخر الدين سمّاكى استرآبادى و ساير دانشمندان مباحثات نموده در علوم معقول و منقول سرآمد روزگار خود گشت ، و اليوم پرتو اشراقات فضايل و كمالاتش بر ساحت آمال طلبهء علوم ، درخشان و لمعان كوكب آفتاب مثالش بر عالميان تابان است . و از تاريخ ارتحال حضرت شاه جنت مكان الى الآن - كه مطابق خمس و عشرين و الف هجرى است - لحظه‌اى از مطالعه و مباحثه خالى نبوده و لمحه‌اى اوقات شريفش به بطالت نگذشته ، و الحقّ جامع كمالات صورى و معنوى و كاشف دقايق انفس و آفاق است و در اكثر علوم حكميّات و فنون غريبه و رياضى و فقه و تفسير و حديث درجهء عليا يافته . رتبهء عالى اجتهاد دارد ، فقهاى عصر فتاواى شرعيه را به تصحيح آن جناب معتبر مىشمارند . و در اكثر علوم تصانيف دارد پس مصنّفات آن جناب را ذكر كرده و تعريف و توصيف قوهء حافظه و كثرت عبادت و تقوا آن جناب را نموده و فرموده كه ، تخلصش اشراق است . پس گفته از منظومات جناب مير اين رباعى است كه در نعت حضرت خاتم الانبياء صلى اللّه عليه و إله و سلم در رشتهء بلاغت انتظام داده ، تيمنا و تبركا در اين صفحه ثبت افتاد : اى ختم رسل ، دو كون پيرايهء تست * افلاك يكى منبر نه پايهء تست گر شخص تو را سايه نيفتد چه عجب * تو نورى و آفتاب خود سايهء تست اليوم در دار السلطنهء اصفهان ساكن است ، اميد كه وجود شريفش سال‌ها زينت‌افزاى گلشن روزگار بود ، طلبهء علوم از پرتو اشراقات خاطر خورشيد مثالش مستفيض گردند - انتهى « 1 » . و شايسته است كه در اين‌جا چند مطلب ذكر شود : اول : در مصنّفات آن جناب است و از جملهء آنهاست : قبسات « 2 » ، و صراط المستقيم ،

--> ( 1 ) . عالم‌آراى عباسى ، ص 113 ( 2 ) . اين كتاب به اهتمام دكتر مهدى محقّق ، دكتر سيد على موسوى بهبهانى و پروفسور ايزوتسو ، و دكتر ابراهيم ديباجى و توسط انتشارات دانشگاه تهران چاپ شده است