الشيخ عباس القمي
10
نزهة النواظر در ترجمه معدن الجواهر ( فارسى )
عاليه باز دارد مثل يك چيز و آن كمى همّت است مترجم گويد از اين كلام معلوم شد كه همّت بلند به رسيدن مكارم و مراتب عاليه مدخليّت دارد لهذا گفتهاند المرء يصرّ بهمّته كالطير بجناحيه يعنى آدمى بسبب عزم و همّت بهر جا كه خواهد طيران مىكند چنان كه پرندگان ببالهاى خود پرواز مينمايند لكن مخفى نماند كه همّت وقتى ثمر دارد كه آدمى عقب آن را بگيرد و جدّ و سعى بليغ نمايد تا بسبب اين دو بال بهر جا كه خواهد پرواز نمايد ( 1 ) يكى از حكماء گفته كه من سنجيدم خصلتهاى مردم را پس يافتم شريفترين آنها را يك چيز و آن راست گوئى است پس كسى كه زبانش راستگو نباشد مصيبت زده شده بگرامىترين اخلاقش يعنى بهترين اخلاق كه صدق و راستگوئى باشد از دست او رفته و فوت شده و زشتترين قبايح يك چيز است و آن دروغست و ابتداى منازل حمد يعنى اوّل صفتى را كه انسان ستايش مىكند يك چيز است و آن سلامتى او است از ذمّ و بدى و بزرگترين چيزهائى كه بآدمى ضرر مىرساند يك چيز است و آن كمى دانائى اوست بعيبهاى خود ( 2 ) حكيمى را گفتند بزرگترين چيزى كه روزگار به تو فايده رسانيده چه بود گفت علم بود ( 3 ) از بوذرجمهر پرسيدند كدام يك از دشمنان دشمنى او شديدتر است فرمود عمل بد ( 4 ) گفتند پسنديدهترين چيزها چيست گفت ثمرهاى عمل صالح ( 5 ) يكى از زهّاد را گفتند كه ما را پندى ده كه از هر پند و موعظه در ما بيشتر اثر كند گفت بسست شما را براى موعظه نظر كردن در محلّه مردگان ( 6 ) پس مردى به آن زاهد گفت مرا وصيّت كن گفت وصيّت ميكنم ترا بيك چيز و او آنست همچنان كه شب و روز در تو