محمد مهدى فقيه بحر العلوم

138

مزارات فرزندان بلا فصل ائمه ( ع ) در عراق ( فارسى )

به‌جز ابراهيم مرتضى ، مورخان و نويسندگان ، از دفن فرزند ديگرى از فرزندان امام موسى كاظم ( ع ) در مقابر قريش ، سخن نگفته‌اند . درباره مدفن فرزندان ديگر امام كاظم ( ع ) ، يعنى اسماعيل ، احمد ، جعفر و عباس كه اسامىآنان به‌عنوان مدفون دوم در زيارتگاه فرزندان امام كاظم ( ع ) در صحن آستان كاظمين ذكر شده است ، مدرك معتبرى وجود ندارد . بلكه اقوال مشهورتر ديگرى ، درباره مدفن آنها وجود دارد كه پذيرش دفن آنها را در كاظمين ، دشوار مىكند ؛ براى مثال ، اسماعيل بن موسى ( ع ) كه فقيه و محدث جليل القدرى نيز بوده و شيخ طوسى و نجاشى ، تأليفاتى را براى او برشمرده اند ، در مصر سكونت داشت و فرزندانش نيز در همان جا بودند . « 1 » بنابراين او به احتمال زياد در همان جا ، از دنيا رفته است . به هر حال ، آل ياسين از شيخ فاضل الكليدار ، متولى آستان كاظمين ، نقل كرده است كه او تأكيد مىكرد كه اين زيارتگاه ، هيچ ارتباطى با فرزندان امام كاظم ( ع ) ندارد ؛ زيرا در جريان تخريب بناى آن ، دو سنگ قبر ، روى اين قبور پيدا شد كه نام و نسبِ دفن شدگان ، نشان مىداد كه آنان ، دو شخصيت ايرانى از دوره متأخرند . « 2 » درباره تاريخ بناى اوليه اين زيارتگاه ، اطلاعى در دست نيست . اما مىدانيم كه سليم پاشا ، از رجال دوره عثمانى ، بناى آن را كه خراب شده بود ، در زمان سلطان عبدالمجيد عثمانى ، در سال 1269 ه - . ق ، بازسازى كرد و عبدالباقى عمرى و شيخ جابر كاظمى نيز اشعارى بدين مناسبت سرودند . « 3 » ساختمان زيارتگاه ، شامل بنايى مستطيل شكل و داراى دو گنبد كوچك بود كه نماهاى بيرونى و دو گنبد

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 10 ؛ رجال النجاشى ، ص 26 . ( 2 ) . تاريخ المشهد الكاظمى ، ص 208 . ( 3 ) . تاريخ المشهد الكاظمى ، صص 99 و 100 و 206 .