جعفر رحمن زاده صوفيانى
59
عربى سرايان آذرى زبان ( فارسى )
بار به حج رفت و يك بار حدود سال 569 ق به حبس گرفتار شد . سال 571 ق فرزندش را از دست داد و سپس مشكلات ديگرى دامنگير خاقانى شده ، او را به گوشهگيرى كشاند . وى شافعى مذهب بود . نامبرده اواخر عمر خود را در تبريز سپرى نمود و سپس به سال 595 ق در همان شهر بدرود حيات گفت . پيكر او در قبرستان محلهى سرخاب و جايى كه امروزه به « مقبرة الشعراء » مشهور است ، آرام گرفت . از آنجايى كه در مسير سفر نخست حج به سال 551 ق ، در بغداد توقف داشته و به خدمت سلطان محمد سلجوقى رسيده است و نيز قصيدهى فاخر و شاهكار « ايوان مدائن » خاقانى پس از ديدار خرابههاى آن بنا در سفر دوم حج به سال 569 ق در عراق سروده شده است ، لازم ديديم اشارهاى گذرا به شرح حال اين سترگ شاعر ايران زمين داشته باشيم . اين قصيده مورد توجه فراوان ارباب ادب قرار گرفته ، كتابها و مقالات مستقلى در رابطه با آن به نگارش در آمده است . مطلع قصيده چنين است : هان ، اى دل عبرت بين از ديده عِبَر كن ، هان * ايوان مدائن را آيينهى عبرت دان كتاب « نگاهى به دنياى خاقانى » در سه جلد به خامهى دكتر معصومه معدنكن و نيز كتابهاى « رخسار صبح » ، « سراچه آوا و رنگ » ، « سوزن عيسى » ، « گزارش دشوارىهاى ديوان خاقانى » به قلم دكتر مير جلال الدين كزازى ، از بهترين منابع براى خوانش سرودههاى بسيار دشوار خاقانى مىباشد . نمونه سروده أمشرب الخضر ماء بغداد * أو نار موسى لقاء بغداد كوثرنا دجلة وجنتنا الكرخ * وطوبى هواء بغداد