جعفر رحمن زاده صوفيانى

14

عربى سرايان آذرى زبان ( فارسى )

مقاله به آن همايش را دريافت كردم ، ورد زبان بزرگ‌مردى كه خداوند بزرگ سايه‌ى پر بركت او را بر فرهنگ و انديشه‌ى ايران و اسلام مستدام دارد ، به ذهنم خطور كرد كه هميشه مىفرمود و مىفرمايد : دنبال كارهاى خلأ پُر كُن و زمين مانده برويد . موضوعات چندى را با سرلوحه قرار دادن سفارش آن بزرگ‌مرد از خيال گذرانده ، پس از محاسبه‌ى زمان محدود همايش و نيز ميزان دسترسى سريع به منابع ، با دبير محترم همايش تماس گرفتم و پيشنهاد دادم كتاب پيش‌رو كه چند ماه پيش ايده‌اى بيش نبود را به نگارش در آورم . پيشنهاد با استقبال آن بزرگوار مواجه شد و نگارنده به گردآورى و برگه نويسى جهت نگارش اين كتاب پُر لغزش پرداختم . از آن‌جايى كه همايش به ميراث مشترك ايران و عراق مربوط مىشد ، عربىسرايان آذرى زبان كه به نحوى در ارتباط با كشور عراق بودند را انتخاب كردم : آذرى زبان عربىسُرا كه : يا در عراق زاده شده ؛ يا در آن سامان درس خوانده ؛ يا در يكى از مقابر آن كشور مدفون شده ؛ و يا اينكه مسافرت و اقامت طولانى در آن ديار داشته‌اند . جُنگ‌ها و تذكره‌هاى ادبى ، كتاب‌هاى ترجمه و شرح حال ، تاريخ شهرهاى گوناگون و منابع مرتبط ديگر را براى گردآورى مجموعه‌ى پيش‌رو وا رسيدم و پس از گردآورى برگه‌هاى فراوان ، به تدوين داده‌ها پرداختم . از يادآورى منابع مراجعه نشده پرهيز كردم و اختلاف و يا اشتباه منابع را با اعتماد بر منبع موثق يادآورى نمودم . در شرح حال سرايندگان به داده‌هاى تاريخى مهم بسنده كردم و از آوردن القاب و عناوين براى شخصيت‌ها دورى جستم . براى هر شاعر در صورت دسترسى ، نمونه شعر آورده شد و تلاش بر اين بود كه بيشتر سروده‌ها به جهت رعايت تناسب موضوع ، به زبان عربى باشد ، هرچند در برخى موارد و به جهت تنوع ، به ياد كردِ سروده‌هاى آذرى و فارسى نيز پرداختم . در يادكرد سروده‌هايى كه به شكل گوناگون در منابع آمده بود ، بر منبع استوار تكيه كردم و