سيد محمد عارف موسوى نژاد
70
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )
امر مهم دينى بيان مىنمود . فوائد موعظه و ضرر و زيان دورى از آن را بيان مىكرد و با اين روش كمكم زمينه را مساعد مىساخت و وقتى كه مردم آماده مىشدند ، آنگاه يكى از طلاب و شاگردان خويش را براى تبليغ و موعظه به منطقهء مورد نظر مىفرستاد . فعاليت هاى علمى و فرهنگى فعاليت هاى علمى آيت اللّه حجت ( ره ) را مى توان به چند دسته طبقه بندى نمود : الف . تشكيل حلقهء درس و تربيت شاگردان حلقهء درس آيت اللّه حجت از همان حوزهء علميهء مشهد مقدس آغاز گرديد . پس از آنكه از مشهد و حوزهء علميهء قم وارد حوزهء علميهء نجف گرديد ، حلقهء درس ايشان بيشتر رونق يافته و شاگردان زيادى از محضر ايشان بهره بردند ، اما آنچه كه بيشتر برايش حائز اهميت بود ، تشكيل حلقهء درسى او در كابل بود . زيرا فقدان عالمان دينى در جامعهء شيعى افغانستان از يكسو و نسبت دادن اتهامات ناروا مبنى بر كافر پنداشتن شيعه از سوى ديگر ، پايهها و اركان عقايد مردم شيعه را سخت مورد سؤال قرار مىداد . نگرش و تلاش جدّى آيت الله حجت در اين راستا موجب شد تا باب حوزه هاى علوم دينى در جهت نشر و گسترش فقه آل محمد ( ص ) گشوده شده و عالمان و انديشمندان بزرگ از محضر ايشان بهره ببرند . ب . ارتقاء بخشيدن به عقايد دينى و مذهبى شيعيان تا قبل از حضور آيت الله حجت در افغانستان ، شناخت شيعيان به مسائل اعتقادى و فرهنگى بسيار ضعيف بود . بر اين اساس يكى از كارهاى آيت الله حجت شناساندن اصول و فروعات دين و عقايد شيعه به مردم بود . ايشان همواره در سخنرانى هايش جريان تاريخى چون غدير ، فدك ، مباهله ، مسئلهء خلافت و مسئلهء مهدويت را در مراسمهاى مختلف مطرح مىنمود و از اين طريق فرهنگ شيعه را