سيد محمد عارف موسوى نژاد
67
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )
بزرگوارى هم چون مرحوم اديب نيشابورى اول و مرحوم آيت الله ميرزا محمد كفائى استفادهها برد . بعد از اتمام يك دوره درس خارج ، مدرسهء ابدال خان را به قصد فراگيرى و تحصيل علوم اهلبيت ( ع ) به طرف شهر قم ترك نمود . هجرت به قم حضرت آيت اللّه حجت به همراه برادرش مرحوم آيت اللّه شريعت حدود سال 1300 ش . روانهء شهر مقدس قم گرديدند ، در اثر نداشتن پول كافى ، مسير مشهد تا قم را پياده طى نمودند و پس از ورود به اين شهر مقدس ، در يكى از حجرههاى مدرسهء دارالشفاء ساكن شدند . دو برادر در مدت بيش از سه سال در كنار مرقد مطهر حضرت فاطمه معصومه ( سلام الله عليها ) اقامت گزيدند و از محضر مبارك عالم جليل القدر آيت الله العظمى حاج شيخ عبدالكريم حائرى يزدى و از محضر پر فيض مرجع جهان تشيع ، فقيه اهل بيت عصمت و طهارت حضرت آيت الله العظمى حاج آقا حسين بروجردى استفاده و بهرهها گرفتند و دورهء درس خارج را به پايان رسانيدند . هجرت به نجف اشرف حضرت آيت اللّه حجت ( ره ) پس از مدتى تحصيل در مشهد و قم ، راهى نجف اشرف شده و بعد از مدتى خود را به حرم ملكوتى امام على بن ابى طالب ( ع ) رسانيد . ايشان پس از تشرف به زيارت حضرت امير مؤمنان ( ع ) در يكى از مدارس مرحوم آيت الله العظمى سيد كاظم يزدى اقامت گزيدند . وى در آنجا بدون معطلى مشغول به تحصيل مىگردد و از محضر مبارك آيات عظام : مرحوم حضرت آيت الله العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى و مرحوم آيت الله العظمى آقا ضياءالدين عراقى و مرحوم آيت الله العظمى ميرزا محمد حسين نائينى كه هر كدام استوانههاى فقهى و اصولى درحوزهء علميهء مقدس نجف اشرف بودند ، استفادههاى شايانى از دروس خارج اين بزرگان برده و در مدت اقامت در نجف اشرف و حضور مستمر در جلسات درس