سيد محمد عارف موسوى نژاد
104
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )
زبان انگليسى و يك دورهء رياضيات را با روش جديد از همين طريق آموخت و در اين مدت زبان هندى را كه زبان آموزش و كتابت بود ، فرا گرفت . سفر به عراق سردار نورمحمدخان كه از طرفداران امير يعقوبخان بود به دستور امير عبدالرحمانخان در لاهور ممنوع الخروج و زير نظر نايب السلطنه انگلستان زندگى مىكرد . سال 1304 ق نورمحمدخان پدر سردار كابلى موافقت مقامات انگليس را كسب نموده و از لاهور به عراق مهاجرت كرد ، سردار كابلى ، زمان ترك هندوستان يازده سال داشت كه همراه پدر از هند به عراق رفت . سيد سلامتعلى معلم خصوصى سردار بنا به درخواست نور محمدخان ، آنان را در اين سفر همراهى كرد و در عراق نيز به تربيت و آموزش سردار پرداخت و آموزشهاى انگليسى و رياضيات سردار را تكميل كرد . پدر سردار در نجف از استاد ديگرى براى آموزش فرزندش دعوت كرد ، او عالم وارسته ، متكلم و فقيه بزرگوار شيخ علىاصغر تبريزى بود ، كه مدت شش سال به سردار كابلى ادبيات عرب ، فقه ، اصول ، علم كلام و عقايد را آموزش داد ، مدتى هم نزد عالم بزرگوار شيخ عبدالرحمان مكى كه بر فقه و اصول خصوصاً فقه مذاهب چهارگانهء حنفى ، حنبلى ، مالكى و شافعى و به ادبيات و علوم غريبه تسلط داشت ، تلمذ كرد و علوم غريبه را از قبيل اعداد ، جفر و رمل و . . . از ايشان آموخت . شخصيتهاى ديگرى كه سردار كابلى افتخار شاگردى آنها را دارند ، مرحوم محدث نورى و آيت اللّه سيد حسن صدر هستند . كه سردار ، اجازه نامهء اجتهاد خود را از فقيه اخير دريافت كرد و مرحوم صدر به مراتب علمى و فقهى سردار گواهى داده است . بزرگان ديگر كه سردار از آنها اجازهء روايت دارد عبارتند از : ميرزا محمد على رشتى نجفى ، سيد عباس لارى ، شيخ عباس قمى ، سيد يحيى خراسانى ، سيد محسن