سيد محمد عارف موسوى نژاد
100
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )
هجرت به ايران ايشان پس از هجرت به ايران در دروس خارج فقه آيتالله ميرزا جواد تبريزى ، آيتالله سيد محمد مفتى الشيعه و آيتالله مظاهرى شركت نمودند . بارها شده بود كه آيتالله ميرزا جواد تبريزى از ايشان خواسته بودند كه در دارالافتاء ايشان شركت كنند ، ولى به خاطر كسالتى كه بر ايشان عارض شده بود نتوانسته بود اين كار را انجام بدهد . دستآوردهاى علمى از ميان دستآوردهاى علمى ايشان مواردى همچون جزوههاى دروس كفايه و مكاسب آيتالله صدرا و جزوههاى درس خارج فقه آيتالله ميرزا جواد تبريزى موجود است ، ولى به دلايل مختلف به چاپ نرسيده است . بخشى از دستنويسها و تقريرات دروس ايشان از جمله تقريرات درس آيتاللّه فياض كه زير نظر خود ايشان كتابت شده بود به دست عمّال حزب بعث از ميان رفته است . تدريس و تبليغ ايشان بر اين باور هستند كه وظيفهء يك طالب علم تنها يادگيرى علم نيست ، بلكه مى بايست اين زحمات به بار نشسته و ديگران از ثمرهء آن بهرهمند شوند . وى مدت هفت سال در نجف اشرف مشغول تدريس مطول ، لمعتين و معالم بودند ، ولى به خاطر فشار شديد حزب بعث عراق ، تدريس ايشان در عراق تعطيل شد . بعد از مهاجرت به ايران نيز به تدريس خود ادامه دادند ، اما در اين زمان با احساس وظيفه نسبت به ايجاد اتحاد بين احزاب افغانستان تدريس را تعطيل و براى ايجاد اين امر خطير قدم جلو نهادند . مدت زمانى كه در ايران به سر مىبردند ، در مناطق مختلف همچون هرمزگان ، بندر عباس ، شيراز ، ورامين و . . . مشغول تبليغ بودند و در ايام جنگ ايران و عراق ، در پشت جبهه نيز حضور داشتند .