نگاهى بر سلوك اخلاقى و سياسى شاه در مرصاد العباد و الأدب الصغير و الأدب الكبير طاهره آهيخته « 1 » فرشته آهيخته « 2 » چكيده كتاب مرصاد العباد ، اثر نجم الدين رازى ، شامل سير و سلوك نفسانى و اخلاق عرفانى بشر براى دست‌يابى به زندگى اجتماعى برتر دنيوى و نهايتاً كسب مقام‌هاى ايزدى - اخروى است . مؤلّف در باب پنجم اين كتاب ، با صراحت لهجه ، خطاب به تمامى اقشار فرادست و فرودست جامعه ، به ويژه طبقه حاكمان ، سيره‌اى از اخلاقيّات فردى ، اجتماعى و سياسى را بر مبناى عرفان دينى ارائه داده است . وى لوحه‌اى از عرفان اخلاقى و تعاليم اجتماعى سياسى را در قالب مجموعه‌اى از خصايص فردى و اجتماعى شاه در تعاملات خود با اقشار مختلف اجتماع ارائه مىدهد . عبدالله ابن مقفّع ، با خلق آثارى چون الأدب الصغير و الأدب الكبير در قرن دوم هجرى ، شيواترين تعاليم اخلاقى ، اجتماعى و سياسى ايرانيان را در آيينه ادب عربى منعكس ساخت . وى كوشيده است كه با نشر آداب ، سياست و اخلاق ايرانى ، به ويژه در حوزه حكومتى و ساختار سياسى دربار عباسيان به مانند يك مصلح اجتماعى در زير لواى دوستى و تقيّه ، اجتماع و حكومت و سياست اعراب را اصلاح سازد . پژوهش حاضر با روش تحليلى توصيفى به بررسى تطبيقى تعاليم اخلاقى و اجتماعى حاكمان حكومتى در آثار ياد شده ، پرداخته و با بيان وجوه اشتراك و افتراق سعى در انعكاس زيبايى از فرهنگ تعليمى ايرانى در آيينه ادب عرب از نگاه ابن مقفّع داشته است . كليد واژه : اخلاق و سياست ، سلوك شاهانه ، نجم الدين رازى ، مرصاد العباد ، ابن مقفّع ، الأدب الصغير ، الأدب الكبير .

--> ( 1 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات عرب / T . ahikhteh @ gmail . com ( 2 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسى .