و قدرته يتعلّق بجميع المقدورات ؛ لأنّ العلّة المحوجة « 1 » إليه « 2 » هى الإمكان « 3 » و نسبة ذاته إلى الجميع بالسويّة ؛ فتكون قدرته « 4 » عامّة . يعنى : قدرت اللّه تعالى متعلّق است به جميع مقدورات . از براى آنكه علّت محوج « 5 » است به مؤثّر قادر و آن « 6 » امكان است . از براى آنكه وجوب و امتناع هردو منافى مقدوريت است ، و امكان مشترك است ميانهء جميع ممكنات ؛ و اشتراك در علّت مستلزم است اشتراك را در معلول ، و نيز آنچه مقتضى است كه اللّه تعالى قادر است ، ذات واجب الوجود است ؛ و نسبت ذات واجب الوجود در اقتضاى مقدوريت به جميع ممكنات مساوى است . پس قدرت واجب الوجود شامل جميع مقدورات است ؛ پس « 7 » ثابت است مطلوب . و چون ثابت شد كه قدرت اللّه تعالى عامّ است ، باطل گشت مذهب نظّام كه گفته است كه : « اللّه تعالى قادر نيست بر افعال قبيح » و نيز باطل گشت مذهب بلخى كه گفته است كه : « اللّه تعالى قادر نيست به مثل آنچه [ 7 ] مقدور عباد اللّه است » و نيز باطل گشت مذهب « 8 » جبّائيّين ، « 9 » - يعنى ابو على و ابو هاشم - كه گفته‌اند كه : « اللّه تعالى قادر نيست به عين آن‌چيزى كه مقدور عبد است » و تفصيل كلام اين جماعت با جواب در كتب مبسوط مذكور است و در اين مختصر ذكر آن لايق نيست . تذنيب : بدان‌كه وجه ترتيب فصول مذكور شد . امّا وجه تقديم « 10 » صفت قدرت و علم بر بقيهء صفات ثبوتى « 11 » : بعضى از شارحين گفته‌اند كه وجه تقديم قدرت بر علم از براى آنكه قدرت نسبت به علم اصل است ، و اصل مقدّم است ؛ از براى آنكه قدرت متضمّن علم است ؛ از براى آنكه قدرت مشتمل است بر داعى و آن علم

--> ( 1 ) . س : المخوجّه . ( 2 ) . س : - اليه . ( 3 ) . س : للإمكان . ( 4 ) . س : - قدرته . ( 5 ) . س : ممزج . ( 6 ) . س : - و آن . ( 7 ) . س : - پس . ( 8 ) . س : - مذهب . ( 9 ) . س : جبائين . ( 10 ) . س : - تقديم . ( 11 ) . س : + و .