العلامة الحلي

30

إيضاح مخالفة السنة لنص الكتاب و السنة

ويا در تفسير آية 30 « 1 » سوره آل عمران مىنويسد : ج - رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ، إنّما يصحّ رحمته لو لم يعذّب عباده على غير ذنب ، وخالفت السنة فيه . بررسى جواز تعذيب شخص مطيع ، وثواب دادن به انسان گنهكار از فروع مسأله حسن وقبح شرعي است . چنانچه اشعرى مىنويسد : از خدا قبيح نيست كه مؤمنان را عذاب كند وكافران را به بهشت داخل كند وما معتقديم كه أو چنين نمىكند ، زيرا به ما خبر داده كافران را كيفر مىدهد وكذب در خبر بر أو روا نيست . شارح المقاصد مىنويسد : عقاب عدل است امّا بر خدا واجب نيست وبه‌رغم نظر معتزله ، بنده هيچ‌گونه شايستگى واستحقاقى ندارد . امّا از آنجا كه خلف وعده نقص است ونسبت آن به خدا روا نيست البتّه خداوند شخص مطيع را پاداش مىدهد تا به وعده‌اش عمل كند برخلاف خلف وعيد كه نسبت آن به خدا رواست زيرا خلف وعيد ناشى از فضل وكرم است پس رواست كه خداوند گنهكار را عقاب نكند . در اين مسأله معتزله بصرى وبسيارى از معتزله بغداد با ما هم‌رأيند . اين‌كه ثواب ويا عقاب غير مستحق است بدين معناست كه حق لازم نيست تا ترك آن زشت وقبيح باشد امّا استحقاق به‌معناى اين‌كه ثواب وعقاب بر افعال وتروك مترتّب است ونسبت ثواب وعقاب به طاعت وگناه با عقل وعادت سازگار است ، از أموري است كه قابل‌قبول است واختلافى در آن نيست ودر قرآن وسنّت نيز بدان بسيار اشاره شده است وپيشينيان بر اين باور بوده‌اند كه انجام فعل واجب ومستحب سبب كسب ثواب ، وانجام فعل حرام وترك واجب سبب عقاب وكيفر است واز اين‌رو مردم را به كسب حسنات ودورى از سيّئات ترغيب نموده‌اند .

--> ( 1 ) . وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ . خداوند شما را از خودش مىترساند وخدا به بندگانش مهربان است .