العلامة الحلي

24

إيضاح مخالفة السنة لنص الكتاب و السنة

خداوند شخص مطيع وفرمانبردار را عذاب كند وانسان گنهكار را پاداش دهد . « 1 » علّامه در ذيل آية 254 سوره بقره مىنويسد : مِمَّا رَزَقْناكُمْ الرزق هو ما تناوله الإنسان وممّا أباحه اللّه - تعالى - وقالت الأشاعرة : هو ما تناوله الإنسان سواء كان مباحا أو حراما وهو ينافي الأمر بالإنفاق ، وخالفت السنّة فيه . در اين متن ، علّامه نظر اشاعره را ذكر كرده وعلّت مخالفت آن با قرآن را بيان نموده وآنگاه گفته است « وخالفت السنّة فيه » . از آنجا كه معتزله واماميّه « 2 » دربارهء مسأله رزق هم رأيند معلوم مىشود مراد علّامه از أهل سنّت ، اشاعره است . تناقض كلام أهل سنّت با قرآن از ديدگاه علّامه حلّى علّامه حلّى ( ره ) در كتاب ايضاح با استناد به آيات قرآن بيان كرده است كه نظر اشاعره با نصّ قرآن مخالفت دارد . وجوهى را كه علّامه از آن به‌عنوان مخالفت ديدگاه أهل تسنّن با قرآن ياد كرده است برخى به صورت صريح در عقايد أهل سنّت آمده است چون عقيدة به اين‌كه خداوند فاعل افعال بندگان است امّا برخى ديگر از اين وجوه لازمهء عقايد أهل سنّت است بدون اين‌كه به آن تصريح كرده باشند وحتّى در برخى از موارد صريحا آن را ردّ كرده‌اند به‌عنوان مثال جواز صدور كذب از جانب خدا از عقايد صريحه أهل سنّت نيست امّا علّامه اين مسأله را به أهل سنّت نسبت داده است ؛ شايد سبب آن باشد كه آنان به حسن وقبح شرعي معتقدند وچيزى را بر خدا واجب نمىدانند . اينك به مواردى اشاره مىشود كه علّامه آن را مخالفت أهل سنّت با قرآن تلقّى كرده است . صدور كذب از جانب خدا

--> ( 1 ) . رك : اللمع في الرد على أهل الزيغ والبدع ، ص 116 . ( 2 ) . رك : كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد ، ص 341 ؛ المواقف في علم الكلام ، ص 320 .