العلامة الحلي ( مترجم : شيخ مهدى نجفى اصفهانى )
مقدمه 8
إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان ( فارسى )
رياضيات و هندسه مسلح گرديد . منقول است در مجلس درس او پانصد مجتهد تربيت شدند . « 4 » از جمله فرزانگانى كه از روى چون آفتابش بهرهها بردند ، فرزند عزيز و نابغهاش محمد بن حسن بن يوسف حلى معروف به « فخر المحققين » ( 682 - 771 ق ) ، سيد عميد الدّين عبد المطلب و سيد ضياء الدّين عبد اللّه حسينى اعرجى حلى ( خواهرزادگان علامهء حلى ) ، تاج الدين سيد محمد بن قاسم حسنى معروف به ابن معيه ( م 776 ق ) ، رضى الدّين ابو الحسن على بن احمد حلى ( م 757 ق ) ، قطب الدّين رازى ( م 776 ق ) ، سيد نجم الدين مهنا بن سنان مدنى ، تاج الدين محمود بن مولا ، تقى الدين ابراهيم بن حسين آملى و محمد بن على جرجانى را مىتوان نام برد . مرجعيت و زعامت پس از رحلت محقق حلى به سال 676 كه زعامت و مرجعيت شيعيان را به عهده داشت ، شاگردان ممتاز وى در پى فقيه و مجتهدى بودند كه خصوصيات مرجعيت و زعامت را دارا باشد . در اين جستجوى روحانى به علامه حلى رسيدند كه حكايت فقه عاشقى را ديده به دل مىبرد و اين در زمانى بود كه فقط 28 بهار از عمر شريفش گذشته بود . وى اولين فقيهى بود كه رياضيات را به عنوان دانش در فقه وارد كرد و به فقه استدلالى تكامل بخشيد . « 5 » علامه حلى در تاريخ فقه و فقها جزو فقهاى دورهء ششم است . دورهاى كه در آن دانشمندان بزرگى پا به عرصهء فقه نهادند و با نيروى قوى استنباط و انديشهء عميق فقهى آثار تقليد را محو كردند و به احياى مجدد اجتهاد همت گماردند . دورهاى كه با ابن ادريس حلى ( م 598 ق ) آغاز شد و پس از سيد ابن طاوس ( م 664 ق ) و عماد الدين طبرى ( م 698 ق ) به نجم الدّين جعفر بن الحسن حلى ( م 676 ق ) رسيد - كه لقب محقق به دليل جامعيت فضايل در ايشان بين فقهاى شيعه براى اولين بار به اين دانشمند اطلاق شد - و پس از آن به علامهء حلى رسيد و تا شهيد اول شمس الدين ابو عبد اللّه مكى ( م 786 ق ) و شهيد ثانى شيخ زين الدين بن على عاملى ( م 965 ق ) و شيخ بهايى ( م 1020 ق ) تداوم و تكامل يافت و از اين جهت البته جايگاه علامه حلى كه به لحاظ تاريخى در ميانه اين دوره است ، بسيار پراهميت جلوه مىكند .
--> ( 4 ) . تأسيس الشيعه ، سيد حسن صدر ، ص 270 ، تهران . ( 5 ) . جامع المقاصد ، محقق ثانى ، ج 1 ، ص 21 ، مؤسّسهء آل البيت قم .