على ابو الحسنى ( منذر )

95

فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )

انديشه و عارفان صاحب سلوكى چون آخوند ملا حسن نخودكى مقدادى اصفهانى ، شيخ محمد حسين غروى اصفهانى ، ميرزا مهدى آشتيانى و سيد جمال الدين گلپايگانى ، كه مرغ دل و مركب عقل را در آفاق جان به طيران و تازش درآوردند ، و شخصيتهايى چون ميرزا مهدى اصفهانى و شيخ مجتبى قزوينى كه درد و دغدغهء پالايش و تهذيب معارف ناب شيعى از بر ساخته‌هاى ديگران داشتند و عمرى را در اين راه مخلصانه كوشيدند ، و فرهنگبانان سترگى چون سيد حسن صدرعاملى ، سيد عبد الحسين شرف الدين عاملى ، سيد محسن امين عاملى و شيخ آقابزرگ تهرانى ، كه شبهات دشمنان مذهب اهل بيت ( عليهم السّلام ) را با نگارش پاسخهاى استوار علمى و ثبت پيشينهء درخشان تمدن و فرهنگ شيعى ، جوابى درخور دادند ، و شخصيتهايى چون حاج شيخ محمد رضا نجفى مسجدشاهى اصفهانى ، كه گذشته از دانش كلان دينى و تربيت فقيهانى چون امام خمينى ، در شعر و ادب نيز دستى توانمند داشتند و آثارى مايه‌ور برجاى نهادند . . . * آثار علمى مرحوم سيد ، در فقه و اصول و ادبيات ، يك رشته تأليفات دارد كه در محافل علمى شهرتى شايان داشته و بعضا چاپهاى فراوان خورده است ، همچون : * العروة الوثقى فى ما يعمّ به البلوى . * حاشيه و تعليقه بر كتاب مكاسب ( يا متاجر ، اثر مشهور شيخ انصارى ) . « 1 » * حاشيهء كبيره بر رسائل شيخ انصارى ( تقرير بعضى از شاگردان سيد ) . * رساله در مبحث استصحاب .

--> ( 1 ) . مرحوم آيت اللّه حاج شيخ محمد تقى آملى ، شرح سيد بر مكاسب را شاهدى بر كثرت تدبر و سعهء تحقيق و تدقيق ايشان مىداند . آيت اللّه حاج آقا موسى شبيرى زنجانى نيز ، در توضيح پيرامون شروح و حواشى موجود بر كتاب مكاسب ، بر اهميت حاشيهء مرحوم سيد صاحب عروه بر كتاب مزبور انگشت تأكيد مىنهد : « از نظر تحقيق ، بهترين و محققانه‌ترين حواشى مكاسب ، حاشيهء مرحوم آخوند است كه از جهت تحقيق در لبّ مطالب خيلى مفيد است . از نظر تدقيق مطالب ، حاشيهء ميرزا محمد تقى شيرازى بر همه مقدم است ، چون ريزه‌كارىهاى مطالب را خيلى خوب بيان كرده است . ولى مجموعا بهترين و جامعترين حواشى ، حاشيهء مرحوم سيد [ محمد كاظم يزدى ] است ، زيرا در عمدهء مباحث ، حاشيه دارد و از نظر تتبع بلا اشكال مقدّم است . از نظر تحقيق ، جنبه‌هاى فقاهتى قوى داشته و روايات و اقوال را درست و جالب نقل مىكند و بر كلمات قوم هم تسلط كافى دارد » . ر . ك ، ابعاد شخصيت شيخ انصارى قدس سره ، از بيانات سيد موسى شبيرى زنجانى ، دبيرخانهء كنگرهء بزرگداشت دويستمين سالگرد ميلاد شيخ اعظم انصارى رحمه اللّه ، ص 23 .