على ابو الحسنى ( منذر )
65
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
شنا ، صحت آن را تأييد كردند . لنكرانى مىفرمود : مرحوم سيد روزى با جمعى از دوستان خويش كه در مسائل فقهى ، آشنايى و تبحّرى داشتهاند ، در كنار فرات مشغول آبتنى بودهاند . سيد در جمع آنان كه در شط نشسته بودند ، فرعى فقهى را مطرح مىسازد و به نحو مستدل ، نظرى را در آن باب ابراز مىكند كه حاضرين قادر به نقض و ردّ آن نبودهاند و لاجرم ، آن را بهعنوان تنها نظر صائب و درست در مسئله مىپذيرند . سيد ، پس از گرفتن تصديق از حضار ، در حالى كه لنگى به كمر بسته بود به آب مىزند و مشغول شنا مىشود . چندى بعد از آب بيرون مىآيد و نزد دوستان خويش برگشته و با طرح براهين و دلايل تازه ، خلاف نظريهء پيشين را اثبات مىكند . اينبار نيز بيانات مرحوم سيد به قدرى متقن و مستدل بوده كه حضار ناگزير مىپذيرند كه نظر قبلى ناصواب بوده و نظريهء درست و متقن همين است كه اينبار مطرح شد . سيد باز به آب مىزند و در ميانهء امواج رودخانه ناپديد مىشود . لختى بعد ، دوباره از آب بيرون مىآيد و به جمع ياران مىپيوندد و اينبار ، به سود نظريهء اول و زيان نظريهء دوم ، طرح بحث كرده و نظريهء اول را به كرسى اثبات مىنشاند ، بهگونهاى كه باز آنان را اقناع و اسكات مىكند و همگان تصديق مىكنند كه قطعا حق با نظريهء نخستين است . پس از گرفتن تصديق از همگان ، سيد مجددا به داخل آب مىپرد و پس از مدتى همآغوشى با امواج ، باز بيرون آمده و بر ضدّ نظريهء اول و به سود نظر مقابل ، به بحث مىپردازد و به لحاظ علمى ، حضار را قانع مىسازد . . . و اين كار چندين بار ( ظاهرا 7 ، 8 بار ) تكرار مىشود . . . ! « 1 » آيت اللّه لنكرانى ، همچنين ، در سخنرانى براى خواهران حزب جمهورى اسلامى و مربّيان امور تربيتى آموزش و پرورش ، مورخ 13 مرداد 1361 ش ، فرمود : مرحوم آسيد كاظم يزدى ، شخصيتى است كه مرجعيت كلّ شيعه منتهى به ايشان شد و در تاريخ از وى بهعنوان فقيه اهل بيت ياد مىشود و حتى بعضى از اهلنظر ، او را بر بسيارى از علماى بزرگ پيشين مقدم مىدانند .
--> ( 1 ) . نمونهاى از اين داستان را در زندگى بزرگانى چون شيخ انصارى ( فقيه قلّهپوى شيعى ) و نيز قاضى بيضاوى ( عالم مشهور شافعى ) مشاهده مىكنيم . ر . ك ، تراز سياست ؛ جلوههايى از سياست و مديريت شيخ انصارى قدس سره ، على ابو الحسنى ( منذر ) ، صص 118 - 120 ، بحث شيخ انصارى با ميرزاى شيرازى ؛ تاريخ علماء خراسان ، عبد الرحمن مدرس ، صص 169 - 170 ، داستان قاضى بيضاوى ؛ زندگانى سردار كابلى ، كيوان سميعى ، ص 213 .