على ابو الحسنى ( منذر )
53
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
دانش كلان دينى جلالت قدر مرحوم سيد در علم و تقوى ، بيشاز آن است كه به وصف درآيد و در دانش كلان دينى وى ، همين بسكه پس از مرگ سيد تاكنون ، مراجع بزرگ تقليد شيعه نوعا آغاز مرجعيت خويش را با نشر حواشى خود بر كتاب گرانسنگ « عروة الوثقا » ى او اعلام مىكنند . « 1 » * گواهى صاحبنظران اهلنظر ، چه معاصر سيد و چه پس از وى ، عموما جايگاه عالى علمى و اجتماعى او را با اوصاف و القابى بلند ستودهاند ، كه ذيلا به پارهاى از آنها اشاره مىكنيم : 1 . نخستين شاهد اين محضر ، علامهء مفضال مدرس تبريزى ، رجالشناس بزرگ عصر ما است كه در اثر كمنظيرش ( ريحانة الأدب ) اينچنين به وصف سيد مىنشيند : از فحول و متبحّرين علماى اماميّهء قرن . . . چهاردهم هجرت ، و عالمى است متّقى ، عامل ، محقّق ، مدقّق ، جامع تمامى علوم دينيّهء فروعيّه و اصوليّه ، سيّد علماى وقت ، حامل لواى شريعت ، از مفاخر شيعه و رئيس مذهبى فرقهء محقّه ، بالخصوص در فقه جعفرى به نهايت متبحّر ، داراى فكرى عميق و نظرى دقيق ، مرجع تقليد اغلب شيعه ، علامهء وقت و سرآمد فقهاى عصر ، حوزهء درس او در نجفاشرف انفع حوزههاى علميه و مرجع استفادهء اكابر و فحول اساتيد بود . مطالب عاليهء فقهيه را با بيانات سهل و ساده و شيوا به سمع حاضرين مىرسانيد ، از كثرت احاطهاى كه داشته غالب مشكلات آن علم شريف را با تقريبات قريب به فهم عموم حل مىنمود . « 2 » 2 . آيت اللّه حاج شيخ مهدى نجفى مسجدشاهى برادرزادهء آقا نجفى اصفهانى ، شاگرد مرحومان آخوند خراسانى و صاحب عروه ، شيخ اجازهء آيت اللّه مرعشى نجفى ، و فقيه و نويسنده و شاعر پارسا و دلآگاه و توانمند عصر اخير است كه اهلنظر با مقام بلند علمى
--> ( 1 ) . به قول علامه امين در اعيان الشيعة ، 46 / 207 : و علّق عليها بعد وفاته كلّ من نصب نفسه للتقليد . ( 2 ) . ريحانة الأدب ، 6 / 391 .