على ابو الحسنى ( منذر )

21

فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )

* تولد و خاندان آقا سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى ، معروف به « سيد » و « صاحب عروه » ، از تبار امام دوم شيعيان حضرت امام مجتبى عليه السّلام « 1 » ، بنا به اصحّ اقوال در سال 1253 قمرى « 2 » در يكى از دهات يزد موسوم به كسنويّه ( كه اينك جزء شهر شده است ) « 3 » در خانواده‌اى كشاورز چشم به جهان گشود . « 4 » پدرش : سيد عبد العظيم ، كه در زبانها مير عظيم خوانده مىشد ، همچون ساير مردم ده به كار كشت و زرع مشغول بود و از لحاظ معيشت دنيوى ، فردى متوسط الحال و به

--> ( 1 ) . سيد از احفاد ابراهيم الغمر بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب عليهم السّلام است . ر . ك ، اعيان الشيعة ، سيد محسن امين ، 46 / 206 . ( 2 ) . دربارهء زمان تولد مرحوم سيد صاحب عروه ، افزون بر آنچه در متن گذشت و « قول مختار » ما است ، دو قول ديگر نيز وجود دارد : قول نخست كه مشهورتر است تولد سيد را سال 1247 ق ثبت كرده است ( ر . ك ، اعيان الشيعة ، سيد محسن امين ، 46 / 206 ؛ ريحانة الادب ، مدرس تبريزى ، 6 / 391 ؛ مكارم الآثار ، معلم حبيب آبادى ، 4 / 1321 ؛ شهداء الفضيلة ، علامه امينى ، ص 251 ؛ معارف الرجال ، شيخ محمد حرز الدين ، 2 / 326 ؛ شرح‌حال رجال ايران ، مهدى بامداد ، 6 / 250 ) و قول ديگر ، آن را 1256 مىداند ( ر . ك ، ريحانة الادب ، همان ؛ فوائد الرضوية ، حاج شيخ عباس قمى ، 2 / 598 ، به نقل از سيد حسن صدر در تكملة امل الآمل ؛ تاريخ بروجرد ، شيخ غلامرضا مولانا ، 2 / 532 ) . روان شاد حاج سيد عبد العزيز طباطبايى در يادداشتهاى خود ، تاريخ « صحيح » و « ثابت‌شدهء » ولادت سيد نزد خانوادهء آن مرحوم را سال 1253 ق ثبت كرده و مىنويسد : عمر شريف آن بزرگوار در هنگام مرگ ( 1337 ق ) 84 سال بوده است ، بنابراين تولد ايشان در 1253 رخ داده است ، نه آنچه كه مشهور شده است كه ايشان در هنگام فوت 90 سال داشته‌اند و همين شهرت ( نادرست ) ، سبب شده كه مشهور گردد ولادت ايشان در 1247 رخ داده است . ( 3 ) . در كتب تراجم ، از آن با عناوين « كثنيه » و « كسنو » ياد شده است . ر . ك ، مكارم الآثار ، 4 / 1321 ؛ معارف الرجال ، ص 326 ؛ اعيان الشيعة ، 46 / 206 . به نوشتهء مأخذ اخير : كسنو نام دختر يزدگرد سوم ( آخرين پادشاه ساسانى ) است كه از برابر ارتش اسلام گريخت و سرانجام در آسيابى در مرو كشته شد . ده مزبور ملك شاهزادهء مزبور بوده و به همين علت ، به اسم وى ناميده مىشده است . ضمنا منزل مرحوم سيد اكنون نيز در كسنويه موجود مىباشد و خوشبختانه در سالهاى اخير به هميت مرحوم صورتى تازه يافته است . ( 4 ) . پدر سيد ، سيد عبد العظيم و مادرش رقيه سلطان نام داشت . ر . ك ، شجره‌نامهء خاندان سيد ، مندرج در : السيد محمد كاظم اليزدى ، كامل سلمان جبورى ، روبروى ص 512 .