على ابو الحسنى ( منذر )

129

فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )

فقها و محدثان نام آشناى شيعه است كه كتاب وى : مكارم الاخلاق ، شهرتى شايان دارد . « 1 » در سال 1303 ق نسخه‌اى مشوّه و محرّف از « مكارم الاخلاق » در مصر چاپ و روانهء بازار نشر شد و اين امر ، مرحوم شيخ محمد باقر بهارى همدانى ( فقيه مشهور همدان در عصر مشروطه ، متوفى 1333 ق ) « 2 » را در همان سالها ، جهت مقابله با اين توطئه و افشا و خنثى سازى آن ، به تأليف كتاب « تسديد المكارم و تفضيح الظالم فى تصحيح مكارم الاخلاق » واداشت . اين اقدام بجا و هوشمندانه ، با تحسين و استقبال گستردهء مراجع بزرگ شيعهء مقيم عراق روبرو شد و شخصيتهايى چون ميرزاى شيرازى ، ميرزا حبيب اللّه رشتى ، ملا حسينقلى همدانى ، شيخ محمد طه نجف ، و صاحب عروه ، بر آن تقريظ نوشتند . دكتر سيد محمود مرعشى نجفى ، در مقاله‌اى تحت عنوان « كتابخانهء شخصى آيت اللّه بهارى همدانى » در گزارشى از رسالهء تسديد المكارم ، ضمن معرفى نسخه‌هاى مختلف آن ، چنين مىنويسد : 1 . تسديد المكارم و تفضيح الظالم ، به عربى ، در بيان تحريف نسخهء چاپ‌شدهء كتاب مكارم الاخلاق طبرسى كه در مصر به سال 1303 ق در چاپخانهء السيد محمد عبد الواحد الطوبى و السيد عمر حسينى الخشّاب چاپ شده است . اين نسخه را ايشان در شب دوازدهم محرم سال 1310 در نجف‌اشرف نوشته است . 2 . تسديد المكارم و تفضيح الظالم ، به فارسى ، نسخهء اصل به خط مبارك بهارى ، مورّخ پنجشنبه دهم ربيع المولود سال 1311 در نجف‌اشرف . در پشت برگ آغاز اين رساله دستخط و مهر مبارك مرحوم آيت اللّه العظمى حاج ميرزا محمد حسن شيرازى دربارهء اين رساله چنين آمده است : بسم اللّه الرحمن الرحيم . حفظ دين مبين و معالم شريعت موقوف به حفظ كتب دينيهء جامعهء مقامات معارف و احكام و آداب و سنن است ، از اندراس و ضياع و زياده منتحلين نقصان و لصوص داخليه مذهب چه با تغيير و تبديل و تحريف و زياده و نقصان جملة از حق مىرود ، و بسيارى از باطل رواج خواهد گرفت ، و با استمرار اين طريقه رفته‌رفته اثرى از حق

--> ( 1 ) . دربارهء او و خاندانش ر . ك ، فوائد الرضوية ، محدث قمى ، 1 / 117 و 350 - 352 . ( 2 ) . وى شاگرد برجستهء آيات عظام : ميرزاى شيرازى ، ميرزا حبيب اللّه رشتى ، فاضل شرابيانى ، شيخ حسن مامقانى ، شيخ محمد طه نجف و آخوند خراسانى بود . براى شرح‌حال و آثار و خدمات وى ر . ك ، شرح‌حال رجال ايران ، 6 / 55 - 56 ؛ معارف الرجال ، 1 / 144 - 146 .