السيد اليزدي
پيشگفتار 9
سؤال و جواب ( استفتائات و آراء سيد يزدى صاحب عروة الوثقى ) ( فارسى )
مسائل مستحدثه ، ترتيب نيكو و شماره داشتن فروع است و مجموعا داراى 3260 فرع است . و على الظاهر از نخستين آثار فقهى شيعه است كه مواد فروع با شماره و ارقام تنظيم شده است . و اين ويژگى ها موجب آسانى مراجعه مقلدين و روى آوردن به آن شد تا آنجا كه رساله نجاة العباد كه تا آن روز رايج بود به كلى منسوخ گشت . از كتاب عروة الوثقى ، نخست بخش عبادات انتشار يافت و سپس مباحثى از معاملات : ( اجاره ، مضاربه ، مزارعه ، مساقات ، ضمان ، حواله ، نكاح ، وصيت به آن افزوده شد و بالاخره بخش ديگرى تحت عنوان ملحقات مشتمل بر مباحث ربا ، وقف ، وكالة ، عدد ، و هبه ، و قضاء پس از وفات ايشان منتشر شد . مباحث اخير سيد يزدى به نحو بسيار جالبى تنظيم گرديده و در اكثر موارد به دلائل و مستندات فقهى نيز اشاره شده است . 2 - حاشيه مكاسب : در ميان حاشيهپردازان مكاسب شيخ انصارى ( قدس سره ) ، هيچ كس مانند سيد يزدى به روش عرفى به تفقه نپرداخته است . وى در بسيارى موارد چنان عرفى انديشيده كه روش يك حقوقدان عرفى معاصر را به ذهن انسان تداعى مىكند . اين كتاب چند بار چاپ شده است . 3 - كتاب التعادل و الترجيح : در تهران چاپ شده است . 4 - رسالة ، في اجتماع الأمر و النهى : چاپ شده است . 5 - رسالة في الظن المتعلق بإعداد الصلاة و كيفية الاحتياط : در تهران چاپ شده است . 6 - رسالة في منجزات المريض : همراه با حاشيه مكاسب چاپ شده است . 7 - رساله سؤال و جواب : ( شرحش خواهد آمد ) اواخر عمر شريف سيد يزدى ، موضوع مشروطيت در ايران مطرح شد كه معركه آراء ميان فقها گرديد . اختلاف انظار و تشتت آراء به حدى رسيد كه جانبداران هر طرف قضيه ، جانب ديگر را تا سر حد ارتداد فطرى رساندند . سيد يزدى مخالف مشروطه بود ، طرفداران تصميم به قتل وى گرفتند ، لكن رؤسا و شيوخ و عامه شيعيان عراق كه مقلد وى بودند و از طرفى ( به قول صاحب اعيان الشيعه ) در ايران صاحب منافع بودند و مىپنداشتند كه مشروطيت منافى منافع آنان است ، خانه وى را محاصره كردند و در حفظ و حراست وى اهتمام تمام به كار بردند ، تا آن كه آن غائله هائله رفع گرديد . « 1 » سر انجام شب سه شنبه بيست و هفتم يا هشتم رجب سال 1327 قمرى وفات كرد و در كنار درگاه طوسى صحن مقدس مرتضوى مدفون گرديد .
--> ( 1 ) . امين ، مدرس تبريزى ، همان منابع .