است كه ديگر اين حامله نيست ، عده نگه دارد ، بلكه مىفرمايد با اينكه از نُه ماه گذشته است ، ولى چون بر خلاف معمول احتمال هست كه بعد از نُه ماه هم حمل ادامه پيدا كند ، بايد سه ماه عده نگه دارد . پس از مجموع اول و آخر استفاده مىشود كه نُه ماه ، حد متعارف از حمل‌ها است ولى غير متعارف احياناً تا يك سال هم كشيده مىشود ، به نظر ما اين دو روايت با يك سال بهتر تطبيق مىكند . و البته ممكن است اشخاصى كه گفته‌اند براى عشره هم روايت وجود دارد ، منظورشان همين روايت باشد ، چون مىفرمايد عده‌اش نُه ماه است و يك ماه هم براى اينكه شرط طلاق موجود باشد ، ده ماه مىشود ، لذا شايد اين روايت جزء رواياتى باشد كه بعضى براى ده ماه گفته‌اند . 7 . عدة من أصحابنا عن سهل بن زياد عن محمد بن عيسى عن يونس عن محمد بن حكيم عن أبى عبد الله أو أبى الحسن عليهما السلام ، « قال : قلت له رجل طلق امرأته فلمّا مضت ثلاثة أشهر ادعت حبلًا قال : ينتظر بها تسعة أشهر ، قال : قلت فانها ادعت بعد ذلك حبلًا قال هيهات هيهات انما يرتفع الطمث من ضربين اما حبل بين و اما فساد من الطمث و لكن تحتاط بثلاثة أشهر بعده » « 1 » . در اين روايت هم چون كلمه احتياط كه ذكر شده ، به نظر ما استفاده مىشود كه تا يك سال احتمال حمل هست . البته به لحاظ سندى نوعاً محمد بن حكيم را ثقه نمىدانند ، ولى چون صفوان ، ابن ابى عمير و بزنطى كه « لا يروون الّا عن ثقة » از او روايت مىكنند ، و هم‌چنين به دليل روايت يونس بن عبد الرحمن از او ، و اين كه اجلاء همه از او روايت دارند ، محمد بن حكيم هم ثقه است . لذا ما اين روايت را صحيحه مىدانيم . هر چند به احتمال قوى اين روايت همان روايت قبلى باشد و بر حسب اختلافى كه در نقلِ به معنا پيش مىآيد چنين نقل شده باشد ، البته در اين نقل با ترديد ذكر شده و معلوم نيست كه از امام صادق عليه السلام است يا امام كاظم عليه السلام ، و در آن نقل ، عن العبد الصالح كه

--> ( 1 ) - وسائل الشيعه ، همان ، ح 5