بررسى كلام علامه مرحوم شيخ در خلاف مىفرمايد كه اگر زوجه مهر را ببخشد و زوج او را قبل از دخول طلاق دهد ، زوج مىتواند به نصف مهر رجوع كند « دليلنا اجماع الفرقة و أخبارهم » « 1 » . ظاهر ابتدائى اين تعبير كه « مهر را ببخشد » ، صورت ابراء را شامل نمىشود ، اما مراد از « هبه » در كلام علما بخشش اصطلاحى نيست كه شخص نوعاً بايد قبول كند . بلكه اعم است و هم هبه اصطلاحى را شامل مىشود كه بايد عينى از اعيان را به طرف بپردازد و هم غير اصطلاحى را كه دينى را ابراء مىكند . مرحوم علامه حلى نسبت به هبه مصطلح شبهه‌اى نكرده ، ولى راجع به ابراء احتمال داده كه زوج نتواند رجوع كند ، يعنى بين هبه و ابراء تفكيك قائل شده است . از نحوه استدلال و تعابير ساير فقهاء معلوم مىشود كه مراد آنان هبه مصطلح نيست ، ولى مراد مرحوم علامه هبه مصطلح است و قائل به تفكيك است ، ايشان در هبه مىفرمايد كه زوج مىتواند به نصف مهر رجوع كند ولى در ابراء حق رجوع ندارد . عبارت مرحوم علامه اندماج دارد و به طور رمزى مطلب را بيان كرده است . اصل بحثى كه در جواهر آمده ، تفسير مرحوم فخر المحققين براى كلام پدر خود مىباشد ، ولى احتمال قوى هست كه آن تفسير صحيح نباشد و مراد چيز ديگرى باشد . عبارت قواعد : « لو وهبته المهر المعين أو الدين عليه ، ثم طلقها قبل الدخول رجع به نصف القيمة و كذا لو خلعها به أجمع ، و يحتمل فى الابراء عدم رجوعه لأنه اسقاط لا تمليك و لهذا لو شهدا بدين فقبضه المدعى ثم وهبه من المدعى عليه و رجع الشاهدان غرما و لو أبرأ لم يغرما » . روشن است كه هبه اصطلاحى در دين صحيح نيست و موضوع هبه بايد عين باشد ، و هبه دين قهراً ابراء است .

--> ( 1 ) - شيخ طوسى ، الخلاف ، مؤسسة النشر الاسلامى ، ج 4 ، ص 390 .