روايت خلف بن حماد : صحيحه است و مىگويد : ارسلت الى ابى الحسن عليه السلام كم أدنى اجل المتعة هل يجوز ان يتمتع الرجل به شرط مرة واحدة ؟ قال نعم « 1 » . ظاهراً مراد از اجل در اين روايت ، اجل متعه كه ركن عقد است نمىباشد . زيرا ممكن است اين يك بار مباشرت كه زمان آن معين نشده ، مثلا تا دو سال ديگر هم محقق نشود . و روشن است كه نمىتوان آن را حد اقل اجل متعه قرار داد . و همين قرينه است كه مراد از اجل در روايت ، اجل ركنى نيست . بلكه سؤال از اقل مباشرت است و حضرت هم مىفرمايند كه شرط يك بار هم كافى است . پس اين روايت از موضوع بحث خارج است و مربوط به فرض اول ( التزام فى التزام ) مىباشد . موثقه زراره قال قلت له : هل يجوز ان يتمتع الرجل من المرأة ساعة او ساعتين فقال الساعة و الساعتان لا يوقف على حدهما و لكن العرد و العردين و اليوم و اليومين و الليلة و اشباه ذلك « 2 » . مراد در اين روايت نيز جمعاً بين الادله ممكن است اجل متعه نباشد ، بلكه از متعه همان معناى لغوى ( بهره‌گيرى ) اراده شده باشد . يعنى مىگويد اگر شرط معلوم باشد اشكالى ندارد ، ولى اگر شرط مجهول باشد مانند يك قطعه از زمان ، جايز نيست كه شرط قرار داده شود . و نيز ممكن است كه جمعاً بين الادله روايت را قيد بزنيم ، مثلا يك مرتبه مباشرت در روز . كه البته با قيد زدن هم همان احتمال اول رخ مىدهد كه مراد ، اجل متعه نيست ، بلكه شرطى زائد بر اجل متعه مطرح شده و نوعى التزام فى التزام است كه زائد بر اجل محقق متعه است . روايت قاسم بن محمد عن رجل سماه : قال سألت أبا عبد الله عليه السلام عن الرجل يتزوج

--> ( 1 ) - وسائل الشيعة ، كتاب النكاح ، ابواب المتعه ، باب 25 ، حديث 5 . ( 2 ) - همان ، حديث 2 .