را به معناى اسلام گرفت . بلكه دين به معناى دين كامل شده است كه از آيه « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » استفاده مىشود يعنى دينى كه توأم با ولايت امير المؤمنين است . البته ممكن است اين سؤال پيش بيايد كه حكم ساير فرق اماميه ( غير از اثنا عشريه ) كه ولايت امير المؤمنين را مىپذيرند ، چه خواهد شد ؟ آيا ترغيب شامل آنها هم مىشود ؟ در جواب اين سؤال مىتوان گفت : چون پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله امير المؤمنين عليه السلام را وصى قرار داده است ، هر چه را امير المؤمنين به عنوان اصول اعتقادى تعيين كند ( مثل امامت يازده امام بعدى ) داخل دين خواهد بود و كمال دين وابسته به آن مىباشد . لذا مىبينيم مرحوم صدوق كتاب كمال الدين را ( با عنايت به همين آيه اكملت لكم دينكم ) در مورد غيبت امام زمان عليه السلام نوشته است . خلاصه اينكه كلمه دين وقتى مطلق گذاشته مىشود به معناى دينى است كه موجب نجات شخص است ، هر چند مصداق آن به لحاظ تاريخى مىتواند تغيير كند . در زمان پيغمبر اكرم پس از نصب امير المؤمنين فقط اعتقاد به امامت امير المؤمنين كافى بود و در زمان ائمه بعدى هم اعتقاد به امام هر زمانى به اضافه ائمه قبلى كفايت مىكرد و بدين لحاظ در زمان ما مصداق دين كامل همان اثنا عشرى بودن است . علاوه بر اين معنا يك احتمال ديگرى هم در معناى روايت مىدهيم و آن اينكه دين به معناى تدين باشد يعنى تدين اعتقادى كه در عمل شخص نيز مؤثر باشد و در نتيجه ، شخص آدم خوب و عادلى باشد ؛ فاسق و مثلًا شارب الخمر نباشد . در بعضى از روايات هم هست كه به شارب الخمر و بعضى افراد ديگر دختر ندهيد لذا اين روايت اوليا را ترغيب مىكند كه اگر شخص خوبى بود و اعمال ناشايستى نداشت ، به او دختر بدهيد . 8 - اشكال ديگرى از صاحب جواهر بر استدلال به روايت : ايشان مىفرمايد : فرضاً صدق تدين در زمان ما منوط باشد به اعتقاد به دوازده