السيد موسى الشبيري الزنجاني

5113

كتاب النكاح ( فارسى )

ازدواج بيش از چهار همسر نمىگيرد . 3 ) اشاره به سقطى كه در تبيان واقع شده : مرحوم شيخ در ذيل تفسيرى كه از عايشه نقل كرده ، مىفرمايد : « و مثل ذلك ذكر فى تفسير اصحابنا » در مجمع البيان و تفسير ابو الفتوح نيز كه با اندكى تغيير ، همان شش معناى شيخ نقل شده ، در ذيل تفسير عايشه عبارتِ : « . . . ذكر فى روايات اصحابنا » به كار رفته است . اين دوگانگى تعبير و به تبعِ آن تفاوت معنا ، ظاهراً به واسطه سقطى كه در تبيان واقع شده ، پديد آمده است . به نظر ما عبارت تبيان در اصل به صورتِ : « و مثل ذلك ذكر فى تفسير اصحابنا عن ابى جعفر عليه السلام » بوده و ذيل آن از قلم مرحوم شيخ يا قلم نسّاخ افتاده است . نكته‌اى كه اين احتمال را تقويت و تأييد مىكند اين است كه مرحوم شيخ پس از نقل شش معنا براى آيه شريفه ، هنگام اشاره به قول اول خود ، با تعبير « ما ذكرنا عن عايشه و عن ابى جعفر عليه السلام » از آن ياد مىكند ، با اينكه در آنجا نام يا كنيه امام باقر عليه السلام مذكور نيست . 4 ) اشاره‌اى به دو روايت مرسل از احتجاج طبرسى : مرحوم طبرسى در يك روايت مرسل از امير مؤمنان على عليه السلام نقل كرده كه آن حضرت فرموده‌اند : از بين كلام خدا در مورد يتامى و نكاح زنان ، بيش از ثلث قرآن توسط منافقين اسقاط گرديده است « 1 » . در روايت ديگرى به نقل از تفسير على بن ابراهيم نيز نقل مىكند : يك قسمت از آيه مذكور يعنى : « فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ » در واقع ، بخشى از آيه 127 سوره نساء بوده « 2 » ، و عبارتِ : « وَ إِنْ خِفْتُمْ » نيز در اصل ، جزئى از اين آيه نبوده و توسط دشمنان به آن افزوده گرديده است .

--> ( 1 ) - احتجاج ، ج 1 ، ص 254 چ ( 2 ) - البته اشتباهاً به جاى آيه 127 ، رقم 120 چاپ گرديده است .