مسأله به اصطلاح عاميانه « لو » رفت مشكل و دردسرى از ناحيهء حكومت پيدا نشود چون آنها سنى هستند و إشهاد را به هنگام تزويج شرط مىدانند . از نظر شيعه هم كه إشهاد مستحب است . لذا حضرت كه مىفرمايد : صحيح نيست تو شاهد باشى به اين ملاحظه صورت گرفته نه از اين باب كه حضرت تقيّةً اشهاد را لازم دانسته منتهى بخواهد بفرمايد شرط اشهاد حاصل نشده است و الّا معنى نداشت در فرض آخر بفرمايد صحيح است . خلاصه اينكه ، مرحوم آقاى خويى روايت را حمل مىكنند بر اينكه زن به زوج مىگويد : تو خودت شاهد باش و برو يك شاهد ديگر هم بگير و امام عليه السلام مىفرمايد : من قبول دارم كه إشهاد شرط در صحت نكاح است لكن با شهادت زوج و لحوق شاهد ديگر شرط فراهم نمىشود اما اگر غير زوج را وكيل كرده باشد و او يك شاهد بگيرد با شهادت او و لحوق شاهد ديگر شرط فراهم مىشود . پس روايت تقيه‌اى است و در مقام بيان حكم واقعى نيست . و حال آنكه زن براى اينكه مشكل پيدا نكنند مىگويد : تو خودت شاهد باش يا شاهد بگير و ظاهر روايت اين است كه نفى در كلام منقول از امام عليه السلام به يحلّ برمىگردد و توكيل زوج باطل است اما توكيل غير او باطل نيست . « 1 » ادامه بحث را در جلسه بعد انشاء اللَّه دنبال مىكنيم . « * و السلام * »

--> ( 1 ) - تذكر يك نكتهء ادبى پيرامون مادهء شهادت در كتب لغت گفته‌اند كه اگر شَهِدَ با « على » متعدى شود معناى اداء شهادت يعنى شهادت دادن و گواهى دادن دارد ، اما اگر شهد متعدى بنفسه باشد معناى گواه شدن و تحمل شهادت دادنِ شَهِدَه يعنى حاضر شد آن واقعه را يا آن محل را و تحمل شهادت كرد لكن آنچه ما از استعمالات بدست آورديم خلاف اين است شَهِدَه كه متعدى بنفسه است را جايى به كار مىبرند كه شخص در جايى حاضر باشد و كارى به تحمل يا اداء شهادت ندارد « فلانٌ شهد الجمل » يعنى در جنگ جمل حاضر بوده است . « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ » يعنى حاضر باشد و اين ربطى به مسئلهء اينكه شما شاهد باش تا اگر بعداً اختلافى پيش آمد شهادت بدهى ندارد . شَهِدَه و أشهده ( چه از باب ثلاثى مجرد و چه از باب ثلاثى مزيد ) به معناى حاضر بوده يا احضار مىآيد اما اگر به معناى گواه شدن ( تحمل شهادت ) يا گواهى دادن ( اداء شهادت ) باشد هر دوى اينها با « على » متعدى مىشود ولى از كتب لغت اين نكته استفاده نمىشود و ما از استعمالات اين نكته را استفاده كرديم .