السيد موسى الشبيري الزنجاني

3400

كتاب النكاح ( فارسى )

لك مالى » خطاءً و از باب سبق لسان ، « و هبت لك مالى » به كار مىبرد در اينجا صيغه هبه را سهواً و خطأ ( و نه عمداً ) به كار برده است ، حديث فوق در مورد صبى حكم مىكند كه اگر صبى ، عمداً عبارت ( وهبت لك مالى ) را به كار برد ، همچون آن است كه افراد بالغ از سر خطا و اشتباه چنين جمله‌اى را ذكر كنند كه هر دو سبب تحقق معامله هبه نمىشوند . جهت دوم : اگر بحث را بر روى حقيقت معامله هم مطرح سازيم ، باز تصوير عمد و خطا ممكن است ، زيرا آنچه مقوّم صدق بيع و شراء و نكاح و ساير عناوين معاملات مىباشد قصد اصل اين عناوين است نه قصد خصوصيات آن ، با ذكر يك مثال اين مطلب را توضيح مىدهيم : اگر كسى از طرف يك نفر وكالت داشته باشد كه كتاب او را بفروشد ، وى كتاب خود را به اشتباه و به خيال اين كه كتاب موكل است فروخته و اين جمله را هم به كار برد : اين كتاب را به تو فروختم ، در اينجا مفهوم فروختن صدق مىكند ، ولى از روى اشتباه و خطا مىباشد ، البته چنين معامله‌اى به علت نداشتن قصد صحيح نيست ، ولى نه اين كه مفهوم معامله صدق نكند « 1 » ، همين طور كسى كه معامله‌اى ربوى كرده ولى ربوى بودن معامله را نمىداند در اين صورت گفته مىشود من از روى خطا معامله ربوى كردم همچنانكه گاه عمداً معامله ربوى صورت مىگيرد . خلاصه ، هم در الفاظ معاملات وهم در حقائق معاملات عمد و خطا تصوير دارد و از اين جهت نمىتوان در شمول حديث ( عمد الصبى خطأ ) نسبت به عقود و ايقاعات اشكال كرد . 3 ) ديدگاه استاد - مد ظلّه - نسبت به حديث فوق : اگر مراد از خطأ را در حديث فوق معناى خاصى در مقابل شبه عمد بگيريم ،

--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) در مثال تعظيم هم گاه انسان كسى را به خيال اين كه دوستش مىباشد ، تعظيم مىكند ، در اينجا تعظيم تحقق يافته ولى از روى اشتباه و خطا مىباشد .