مباركهء حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ . . . وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ « 1 » براى بطلان عقد دوم در صورتى كه از اولى تمتعى نبرده باشد تمسك كرد يا نه ؟ 2 ) بيان مراد از تحريم در آيهء حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ . . . : تحريم در اين آيه به اصنافى از زنان استناد داده شده است ، و چون حرمت خودِ ذات معنا ندارد ، بايد حتماً فعلى از افعال ملحوظ شده باشد ، حال آيا مراد از آن فعل ، عقد است يا تمتع جنسى يا جامع بين عقد و تمتع ؟ چون بين عقد و تمتع ، جامع عرفى وجود ندارد ، احتمال سوم منتفى است ، ولى ممكن است احتمال اول را اختيار كرد و شاهد آن را آيهء قبل و آيه بعد دانست زيرا در آيهء قبل مىفرمايد : وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ . . . « 2 » و مراد از نكاح در اين آيه همچون تمام يا اكثر قريب به اتفاق موارد استعمال مادهء « نكح » در قرآن ، عقد است نه تمتع ، چون معنا ندارد فقط از تمتع جنسى از زن پدر نهى كنند ولى از ازدواج با او نهى نشود . و مراد در آيهء بعد ( أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ « 3 » ) نيز تحليل ازدواج با غير اصناف مذكور كه اجنبيات هستند مىباشد نه تحليل تمتع ، چون استمتاع از اجنبيات بدون ازدواج جايز نيست . ولى به نظر ما مراد از تحريم ، احتمال دوم يعنى تحريم تمتع است و شاهد بر آن خود آيهء 24 است زيرا به دنبال تحريم چند صنف از زنان مىفرمايد : و المحصنات من النساء الا ما ملكت ايمانكم ، مراد از محصنات ، زنانى هستند كه با ازدواج در حصن شوهرانشان قرار گرفته‌اند « 4 » . لذا بايد مراد از مستثنى به « الّا » مملوكه‌اى باشد كه او را

--> ( 1 ) سورهء النساء ، آيهء 23 . ( 2 ) النساء ، آيهء 22 . ( 3 ) النساء ، آيهء 24 . ( 4 ) در قرآن گاهى محصنات به معناى زنان داراى عفت استعمال شده مانند آيهء وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ . . . آيه 25 النساء و گاهى به معناى زنان شوهر دار ، مانند همين آيهء 24 .