السيد موسى الشبيري الزنجاني

2469

كتاب النكاح ( فارسى )

معانى " من " اتصال است ، امثله‌اى هم براى آن آورده كه امثلهء درستى نيست و نمىخواهيم اكنون به آن بپردازيم ، شايد بتوان گفت كه معناى اصلى " من " ( و نه يكى از معانى آن چنانچه از عبارت كشاف بر مىآيد ) ارتباط است ، مفهوم ارتباط غير از مفهوم اتصال مىباشد ، به هر حال اشكال استعمال لفظ در اكثر از يك معنا را مىتوان بدين گونه پاسخ داد 5 ) : تقريب دليل سوم به گونه‌اى ديگر « 1 » ما اشتراك لفظى " من " بين معانى مختلف را انكار مىكنيم ، ولى چيزى كه اجمالًا نمىتوان انكار كرد اين است كه معانى مختلف " من " را نمىتوان با حرف عطف به كار برد ، با ذكر يك مثال اين بحث را توضيح مىدهيم : در دو جمله زير كلمه " من " ديده مىشود : جئت من الكوفه ، جئت من خوف ، در ترجمه هر دو از واژه " از " در فارسى بهره مىگيريم و مىگوييم : از كوفه آمدم ، از ترس آمدم ، كه نشان مىدهد كه لفظ " من " و " از " به عنوان اشتراك لفظى در اين دو جمله به كار نرفته‌اند . با اين حال ، نمىتوانيم بگوييم : جئت من الكوفة و خوفٍ ، البته با تكرار حرف مانعى ندارد : جئت من الكوفه و من خوفٍ ، ولى عطف خوف به الكوفه بدون تكرار حرف جرّ صحيح نيست . شايد علّت اين امر اين باشد كه حروف جرّ به نحو وضع عام ، موضوع له خاص ، براى انحاء مختلف معانى ارتباط وضع شده و در جايى كه نحوه ارتباط مختلف باشد عطف صحيح نيست مگر حرف جر تكرار گردد . « 2 » معناى تبيين و معناى

--> ( 1 ) اين تقريب با استفاده از افادات استاد - مد ظلّه - در خارج بحث ، با افزودن مثالهاى روشنگر تنظيم شده است . ( 2 ) ( توضيح بيشتر ) به تقريب ديگر ، مىتوان گفت كه حروف جر چون معناى ربطى دارند ، در جملات از طرفين ربط ، رنگ مىپذيرند و در جايى كه كيفيت ارتباط طرفين مختلف باشد ، كأنّه معناى حرف مختلف مىگردد و از اين جهت عطف بدون تكرار حرف جرّ با ذوق عرفى سازگار نيست . به هر حال با ذكر مثالى ديگر اصل اين بحث را روشن مىكنيم ، يكى از معانى حرف جرّ لام ، تعليل است ، ولى علت به دو گونه است گاه تحصيلى است همچون : ضربت زيداً لتأديبه ، گاه حصولى است همچون : ضربت زيداً لقول أبيه كاربرد لام در علت حصولى و علت تحصيلى قطعاً به نحو اشتراك لفظى نيست ، با اين حال عطف علت حصولى بر علت تحصيلى بدون تكرار حرف جر عرفى نيست و جمله " ضربت زيداً لتأديبه و قول أبيه " نامأنوس مخالف طبع عرفى به نظر مىآيد ، استاد