ربيبه بر دختر كنيز شخص چندان روشن نيست ، پس مشكل است كه موضوع اصلى صحيحه محمّد بن مسلم ( كنيز ) را از مصادق حقيقى آيه بدانيم . قلت : ظاهراً قرائت آيه شريفه به تناسب جمله " و الحرة و المملوكة فى هذا سواء " مىباشد و گويا حكم حرة كه در اين مسأله با توجه به آيه قرآن روشن است و روايت در مقام الحاق مملوكه به حره در اين حكم مىباشد بنابراين امام عليه السلام براى بيان حكم حره آيه استناد ورزيده است و همين امر نشان مىدهد كه مفاد آيه اعم از دخترى است كه زوجه در زمان زوجيت داشته و شامل دخترى كه پس از زوال زوجيت متولدشده مىگردد . « 1 » 3 ) روايات ديگر مشابه از روايات چنين اعم بودن آيه را مىتوان استظهار كرد كه برخى از آنها از جهت سندى معتبر مىباشند كه در اينجا نقل مىكنيم صحيحه محمّد بن مسلم عن احد هما عليه السلام : سألته عن الرجل يكون ( تكون ) له الجارية يصيب منها ثم يبيعها هل يحل له ان ينكح ابنتها قال لا ، هى مثل قوله تعالى وَ رَبائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ « 2 » اين

--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) مفاد روايت را مىتوان به صورت قياس گونه زير بيان كرد : المملوكة كالحرة ( صغرى ) و فى الحرة تحرم ابنة الزوجة ( كبرى ) فى المملوكة تحرم ابنة الجارية ( نتيجه ) استدلال به آيه شريفه براى بيان حكم كبرى است و نشان از اعم بودن مفاد آيه در مورد حرّه و به تبع در مورد مملوكه دارد . ( 2 ) ( توضيح بيشتر ) كتاب حسين بن سعيد : 122 / 308 عنه المستدرك 14 : 402 / 17095 نظير اين روايت در تفسير عياشى به نقل از أبو العباس ( فى الرجل ) و به نقل از عبيد عن ابى عبد عليه السلام هم وارد شده است ، در نقل أبو العباس آمده است " هى مما قال الله تعالى " و در نقل عبيد : " هى مقل قوله " ( تفسير عياشى 1 : 230 / 72 عن ابى العباس به نقل از آن در وسائل 20 : 47 / 26120 ، بحار 104 : 19 / 15 ، مستدرك 14 : 397 / 17079 ، تفسير عياشى 1 : 231 / 76 عن عبيد و به نقل از آن در بحار 14 : 20 / 19 ، مستدرك 14 : 398 / 17081 با ملاحظه مجموع اين موارد بايد مراد از " هى مما قال الله تعالى " را اين دانست كه موضوع اين روايت به حكم شرع كه حره و مملوكه را در اين حكم يكسان قرار داده از مصاديق آيه شريفه گرديده است . گفتنى است كه شبيه اين روايت بدن كلمة " ثم يبيعها " در كافى 5 : 433 / 12 و كتاب حسين بن سعيد : 125 / 1319 ( به سندى كه مىتوان آن را تصحيح كرد ) از عبيد بن زرارة عن ابى عبد الله عليه السلام و نيز در تهذيب 7 : 277 / 1178 / 14