السيد موسى الشبيري الزنجاني
2132
كتاب النكاح ( فارسى )
سندهاى بالا ، قبل از آنها اين سند ديده مىشود : " عدة من اصحابنا عن سهل بن زياد و محمد بن يحيى عن احمد بن محمد بن عيسى عن ابن محبوب عن هشام بن سالم " . در اينجا در روايات بعد به جاى اين كه كلينى بگويد : و بهذا الاسناد عن الحسن بن محبوب ، حسن بن محبوب را اول سند قرار داده و قسمت نخست سند تا ابن محبوب را حذف مىكند . اين كار در كافى و نيز در كتب محدّثين سابق بسيار اتفاق مىافتاده است ، ، مؤلفان متأخر هنگامى كه مىخواهند از كافى يا كتاب ديگر حديثى نقل كنند بايد قسمت محذوف را به سند اضافه كنند ، ولى گاهى دقت نكردهاند ، تعليق سند را به اعتماد سند قبل متوجه نشده ، روايت را آورده بدون اين كه قسمت ساقط شده را اضافه كنند ، بلكه نام مؤلف مصدر قبلى همچون محمد بن يعقوب كلينى را بر آغاز سند معلق افزوده ، مثلًا مىگفتهاند : محمد بن يعقوب عن الحسن بن محبوب . . . در نتيجه واسطه در مصدر دوم ساقط مىشده است . اين اشتباه براى شيخ طوسى و غير او بسيار اتفاق افتاده و سبب گرديده كه روايت متصل در كتاب تهذيب - مثلًا - منقطع گردد « 1 » ، اين اشتباه كاملًا طبيعى است و ناشى از غفلت از طبقهء روات است و براى حل آن بايد با فحص در اسناد مشابه واسطهء محذوفه را كشف كرد . 3 ) حل اشكال سندى روايت اسحاق بن جرير و دو روايت بعدى : در بحث ما ، نيز به نظر مىرسد كه منشأ سقط در اين سه روايت پياپى ، عدم توجه به تعليق سند بوده است ، اين سه روايت را كه شيخ از كتاب احمد بن محمد عيسى بر گرفته ، در آن كتاب معلق بوده و واسطه بين احمد بن محمد بن عيسى و اسحاق بن جرير در روايت اول و واسطهء بين احمد بن محمد بن عيسى و ابى
--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) روايات معلقى از كلينى كه در آغاز سند آنها احمد بن محمد واقع بوده و در تهذيب به تعليق آنها توجه نشده و در معجم رجال الحديث ج 2 ص 218 به بعد ، ذكر شده است ، و نيز روايات معلقى را كه در كافى با نام سهل بن زياد آغاز شده و در تهذيب به تعليق آنها توجه نشده در معجم الرجال ج 8 ص 351 و 352 ذكر شده است .