السيد موسى الشبيري الزنجاني
2126
كتاب النكاح ( فارسى )
شود « 1 » ، بنابراين ، روايت فوق ، همان روايت اسحاق بن جرير است نه روايت جديد . البته ، در اينجا اين اشكال مطرح است كه بين اين دو نقل تفاوتهايى ديده مىشود كه اكثر آنها اندك و جزئى است ولى يك تفاوت معنوى مهم بين آن دو وجود دارد كه احتمال اتحاد را مستبعد مىسازد ، بنابراين اگر حسن بن جرير را هم مصحف اسحاق بن جرير بدانيم ( كه ظاهراً هم همينطور است ) بايد بگوييم كه اسحاق بن جرير دو روايت در اين زمينه داشته ، تفاوت اين دو نقل در اين است كه در نقل اسحاق بن جرير مىخوانيم : « الرجل يفجر بالمرأة ثم يبدو له فى تزوجها » ، موضوع سؤال مردى است كه خودش با زن ، زنا كرده ، ولى موضوع روايت كتاب متعه شيخ مفيد : المرأة الفاجرة است ، بنابراين بايد دو روايت را مختلف دانست ، خواه راوى هر دو را يكى بدانيم ( كه ظاهراً چنين است ) يا راوى آنها را مختلف بدانيم ( كه بسيار بعيد است . ) در پاسخ اين اشكال مىگوييم كه رسالة متعه شيخ مفيد را محقق كركى به نام خلاصة الايجاز تلخيص كرده است در صفحهء 54 اين كتاب ، موضوع روايت بالا را چنين آورده است : فى الفاجر بالمرأة « 2 » ( به جاى فى المرأة الفاجرة ) كه دقيقاً همان موضوع روايت اسحاق بن جرير مىباشد . نتيجه اين بحث اين است كه روايت رسالة متعه شيخ مفيد كه در مستدرك و جامع الاحاديث هم از آن نقل شده روايت جديدى نيست . روايت سومى هم در مسأله استبراء وجود دارد كه در روايت بودن آن ترديدى نيست ولى متن آن نياز به بحث و بررسى دارد .
--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) نظير اين تصحيف در نقل وسائل 16 : 361 / 21763 از امالى شيخ طوسى ديده مىشود ، در وسائل نام ابراهيم بن اسحاق الاحمرى به ابراهيم بن الحسن الاحمرى تصحيف شده است . ( 2 ) البته مصحّح كتاب متن كتاب را بر طبق نقل بحار از رسالة متعه تغيير داده ولى در حاشيه تصريح كرده كه در نسخ خلاصه الايجاز : فى الفاجر بالمرأة بوده است .