السيد موسى الشبيري الزنجاني
2291
كتاب النكاح ( فارسى )
آورده كه يكى از اسناد آن چنين است : . . . و عن عبد الله بن بكير عن اديم بياع الهروى عن ابى عبد الله « عليه السلام » فى حديث قال و المحرم اذا تزوج و هو يعلم انّه حرام عليه لم تحل له ابداً با مقايسه اين دو روايت ، ترديدى در اتحاد اديم بن الحرّ الخزاعى و اديم بياع الهروى باقى نمىماند ، زيرا احتمال وجود دو نفر به نام اديم كه نام بسيار غريبى است « 1 » ، كه هر دو از اصحاب الصادق « عليه السلام ) بوده و عبد الله بن بكير هم از هر دو روايت كرده ، و هر دو نيز يك روايت را در موضوع كاملًا خاص ( حرمت ابد در تزويج محرم ) نقل كرده باشند ، اين احتمال بسيار مستبعد بوده در نتيجه اطمينان به وحدت آنها حاصل مىشود . حال مىگوييم كه اديم بن الحر الجعفى - كه نجاشى آن را توثيق كرده - با اديم بن الحرّ الخزاعى يكى است ، چه احتمال وجود دو نفر به نام اديم بن الحر در اسناد ما ، با توجه به غرابت شديد اديم و الحرّ ، احتمال عقلى محض است نه احتمال عقلائى . اديم بن الحر الجعفى و اديم بن الحر الخثعمى كه شيخ طوسى وى را در اصحاب الصادق « عليه السلام » از رجال خود آورده هم متحد بوده و در يكى از دو لقب الجعفى و الخثعمى « 2 » كه در كتابت بسيار به هم شبيه مىباشند تصحيف رخ نموده است .
--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) نام اديم در كتب حديثى ما تنها درباره اين راوى ديده مىشود ، در ساير كتب رجال هم اديم نام ديگرى يافت نشد ، تنها در لسان الميزان نام اديم بن عبد الله بن سعد الاشعرى القمى ديده شده كه در آن نيز اديم مصحف آدم مىباشد . ( 2 ) ( توضيح بيشتر ) ظاهراً لقب صحيح اين راوى الجعفى است ، براى اينكه او دو برادر دارد ، يكى به نام ايوب و ديگرى به نام زكريا ، ايوب كه به عنوان اخى اديم معروف است ( ر . ك . كافى 2 ؛ 1 / 519 / 1 ، 520 / 1 ، بصائر ؛ 290 / 4 ، 291 / 6 و . . . ) در رجال نجاشى ؛ 103 / 256 با عنوان ايوب بن الحر الجعفى ترجمه شده و در ضمن گفته شده يعرف باخى اديم ، در مشيخه فقيه 4 ؛ 518 نيز طريق صدوق به ايوب بن الحر الجعفى الكوفى اخى اديم بن الحر و هو مولى زكريا نيز در رجال نجاشى 174 / 459 به عنوان زكريا بن الحر الجعفى اخو اديم و ايوب ترجمه شده و در فهرست طوسى ؛ 206 / 307 هم ترجمه زكريا بن الحر الجعفى ديده مىشود . گفتنى است كه در كافى 4 ؛ 78 / 3 ( و نيز تهذيب 6 ؛ 323 / 888 كه ظاهراً بر گرفته از كافى است ) نام ايوب اخى اديم بياع الهروى ديده مىشود كه بر اتحاد اديم بن الحرّ الجعفى و اديم بياع الهروى تأكيد مىكند .