السيد موسى الشبيري الزنجاني

1950

كتاب النكاح ( فارسى )

به نظر مىرسد با تتبع در اسناد ، مىتوان مطمئن شد كه جميل در اين روايت ، جميل بن دراج است و كلمه « ابن صالح » زيادى است و نسخه صحيح فقط « جميل » داشته است . « 1 » اما اينكه چرا اين اضافه شده ، احتمالًا كسانى كه روايت را ديده‌اند ، اينطور به نظرشان رسيده كه اين جميل بن صالح است ، لذا در حاشيه كتاب احمد بن محمد كه شيخ « ره » از آنجا روايت را اخذ كرده است . و بعد از مدتى ، اشتباهاً اين حاشيه وارد متن شده است . از طرف ديگر ، ما هم در كتب اربعه و هم در كتابهاى ديگر تتبع كرديم و براى نمونه يك مورد پيدا نكرديم كه على بن حديد از جميل بن صالح روايت كرده باشد . اما على بن حديد علاوه بر اينكه كتاب جميل بن دراج را روايت كرده ، هفتاد و پنج روايت از او دارد كه از كتب اربعه و غير كتب اربعه اينها را جمع‌آورى كرديم . ضمناً از اينكه على بن حديد هيچ روايتى از جميل بن صالح نقل نكرده ، يك نتيجه ديگرى هم گرفته مىشود و آن اشتباهى است كه ابن بطه در همين رابطه مرتكب شده است . نجاشى « ره » در شرح حال جميل مىگويد : ابن بطه ، على بن حديد را راوى كتاب جميل بن صالح دانسته است . خود نجاشى در جايى تعبير مىكند كه « و فى فهرست ما رواه ابن بطه غلط كثير » واضح است كه همين مورد ، يكى از اشتباهات ابن بطه است كه جميل بن صالح را با جميل بن دراج خلط كرده است . « * و السلام * »

--> ( 1 ) ظاهراً كلينى هم در كافى اين روايت را « جميل » تنها نقل كرده است .