دارد كه از آن استفاده مىشود مسأله جزء مسلّمات نيست ، كه اين مطلب صحيحى است . ب ) حكم نظر مملوك به مالكه : 1 ) كلمات بزرگان دربارهء روايات مفسرهء آيهء شريفهء « أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » مرحوم شيخ ( ره ) در خلاف و مبسوط به روايت اصحابنا نسبت داده كه مراد از « ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » كنيزان است و مراد بندگان نيست . بعد از مرحوم شيخ ، ابن ادريس در سرائر ، قطب راوندى در فقه القرآن نيز به اين نكته اشاره كرده‌اند كه آيهء قرآن عبيد را شامل نمىشود و گفته‌اند كه به خاطر روايات ، مراد از « ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » اماء مىباشد اما يك روايت هم نقل نكرده‌اند ، حدس زده مىشود كه منشأ همهء آنها عبارت مرحوم شيخ طوسى ( ره ) باشد . در مقابل ، عده‌اى مانند علامه در مختلف ، محقق كركى ، شهيد ثانى آيه را عام دانسته ، اختصاص آن را به اماء انكار كرده‌اند . در مجمع البيان مىگويد : قيل معناه العبيد و الاماء و روى ذلك عن أبى عبد الله عليه السلام . شهيد ثانى هم مىگويد : روى الكلينى اخباراً كثيرة بطرق صحيحة عن الصادق عليه السلام أن المراد لقوله تعالى « أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » شامل للمملوكة مطلقاً . و بعد هم صحيحه معاوية بن عمار را نقل مىكند . شهيد ثانى ( ره ) از اخبار بسيارى كه كلينى در تفسير آيه ذكر كرده سخن مىگويد ، در حالى كه در رواياتى كه هست ، در مقام تفسير اين آيه مطلبى مطرح نشده و فقط صحيحهء معاويه بن عمار در اين مقام است . لذا مراد تفسير اصطلاحى نيست و مراد اين است كه گرچه آن روايات در مقام تفسير آيه نباشد ولى با توجه به روايات و با در نظر گرفتن روايات ، منظور از آيه مشخص مىشود ، همانطور كه مراد از عبارت معروف « ان القرآن يفسر بعضه بعضاً » نيز همين