السيد موسى الشبيري الزنجاني

103

كتاب النكاح ( فارسى )

است . درحالىكه اين اجتهاد صحيح نيست ، ما به تمام كتب حديثى كه امكان دسترسى بوده مراجعه كرده‌ايم و براى نمونه ، يك مورد هم حسن بن على بن فضّال از عبد الله بن جميل روايت ندارد و در يك جا پيدا نكرديم كه ابن عقده از احمد بن حسن بن فضّال روايت كرده باشد . بلكه مراد از احمد بن حسن ، احمد بن حسن بن سعيد قرشى است كه ابن عقده از او روايت زياد دارد . اينكه اردبيلى ، احمد بن حسن را در شرح حال ابن فضّال نقل كرده است ، منشأ گمراهى مىشود كه انسان خيلى از مباحث را بر مبناى آن تنظيم مىكند و به اشتباه مىافتد . اصل روايت در تهذيب ، ص 219 از جلد دوّم چاپ نجف ، و ص 233 از چاپ آقاى غفّارى است ، باب احكام لباس المصلّى و مكانه ، شمارهء 70 . و سند اينطور است : « روى احمد بن محمد بن سعيد بن عقده ، ( البته بن عقده غلط است و صحيح آن ابن عقده است ، چون ابن عقده عطف بيان از احمد است و عقده لقب محمد است نه پدر سعيد ، پس سعيد بن عقده غلط است ) ، عن احمد بن الحسن ( در برخى نسخ عن احمد بن محمد بن الحسن آمده است كه طبق تحقيق و بر اساس نسخ معتبر و معتمد ، « بن محمد » زائد است ، در جامع الرّواة هم در ترجمهء احمد بن الحسن آورده است . منشأ اين تصحيف همانطور كه سابقاً هم گفته‌ايم ، تصحيف « احمد » به « محمد » است و جمع بين نسخ بدل و خود مبدل منه است كه از تحريفات بسيار شايع است ) قال حدثنى أبى » نكته مهم در كتابشناسى كتب رجال : يكى از امتيازات رجال آقاى خوئى بر جامع الرّواة اردبيلى ، امانت زيادى است كه در نقل روايات و در نقل آدرس وجود دارد . موارد مختلفى در رجال آقاى خويى هست ، كه به عين تعبيرى كه در خود اسانيد واقع شده است نقل مىكند و