الشيخ الأميني ( مترجم : شاهمرادى )
34
تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى )
آنگاه ؛ دربارهء كسانى از أهل اين ملّت - كه بر ايشان ، خواهان شفاعتاند - شفيعشان گرداند . » « 1 » و از آنحضرت ، دربارهء « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » چنين روايت شده : « براستى ! وقتى كه ؛ [ اللَّهِ ] به زبان آورى ، بزرگترين نام ! - از نامهاى خدا - را گفتهاى ! . و آن ، اسمى است كه ؛ غير خدا ، شايسته نيست به آن ناميده شود . و هيچ آفريدهاى ، به آن نام ، خوانده نشده است ! . » مرد سؤالكننده گفت : « بنابراين ؛ تفسير [ اللَّهِ ] چيست ؟ ! » فرمود : « او است ، كسى كه ؛ همهء آفريدگان ، بهنگام شدائد و نيازمنديها ! و نااميدى و إنقطاع از جميع [ ما سوى اللّه ! ] و قطع رابطه از غير خدا ، [ بسوى او ] و إله و شيدايند ! ! و اين ، بدانجهت است كه ؛ هررياستطلب و بزرگمنشى ! - در اين دنيا - اگر چه بىنيازى و طغيان وى ، چشمگير است ، ( ولى ) هنگاميكه ؛ حوائج زير دستانش به او زياد شود ! ( سرانجام ، ) نياز و حاجاتى به آنها روى آور مىشود ، كه اين ( رياستطلب و ) عظمتخواه ، بانجامش قادر نيست ! و خود اين نيز ، با حاجات و نيازى روبرو مىشود ، كه در انجامش ناتوان است ! . نتيجة ؛ بهنگام ناچارى و فقر و فاقهاش ! بسوى خدا ، إنقطاع و بريدگى پيدا مىكند . تا همّ و غمّ او كه زائل شد ، ( دوباره ) بشرك خود ، باز گردد ! ! . آيا بخداى عزّ و جلّ ! گوش نميدهى ؟ ميفرمايد : بگو : رأيتان چيست ؟ مرا با خبر كنيد ! كه هرگاه ؛ شما را عذاب خدا فرا گيرد ! و يا شما را ساعت قيامت ، فرا رسد ! - اگر راستگوايد ! - آيا غيرخدا را ميخوانيد ؟ بلكه ؛ [ فقط ] او را ميخوانيد ! . پس ؛ آنچه خواهش و دعا ، به او داريد - اگر بخواهد - ( برآورده مىكند ، و شرنگ و تلخى را ) بر طرف ميسازد . و آنچه شرك آوريد ، فراموش ميكنيد ! . « 2 » خداى عزّ و جلّ ! به بندگانش فرمود : اى نيازمندان رحمتم ! براستى ؛ ذلّت بندگى را [ در همه حال ، ] و نياز را [ در همه أوقات ، ] گردنگيرتان ساختم ! پس ؛ در ( هرچيز و ) هركارى كه شروع ميكنيد ، و به تمام آن و بلوغ نهائىاش اميدواريد ، بسوى من كرنش كنيد ! . و يقين بدانيد هرگاه ؛ إراده كنم كه ؛ بخشش و عطا ، بشما روا دارم ! أحدى ، بمنع شما قادر نيست ! . و هرگاه إراده كنم كه ؛ ( نعمتى ) از شما باز دارم ! كسى ، بعطاى شما ، قادر نيست ! . بدينجهت ؛ من ، ذيحقترين فردىام ، كه ؛ بآستانش گدائى شود ! و لايقترين كسى كه ؛ ( بايستى آفريدگان ) بسويش تضرّع و زارى كنند ! . از اينرو ؛ در آغاز هرمطلب كوچك و بزرگى بگوئيد :
--> ( 1 ) - اينها ، ( فرازهائى ) از تفسير إمام حسن عسكرى عليه السّلام است . و مربّى و استاد ما ، پدر بزرگوارم - كه رحمت ايزدى بر او ! - در طىّ بيانات و مباحثش چه بسيار ، از آن فرمايشات گهربار ، ميآورد ! . و چون ؛ در آن ، گوهرهاى نفيس و منافع ( سرشارى ) است ! آنچه ؛ ويژهء تفسير « فاتحة الكتاب » است ، در فصل سوّم ، پاورقى شمارهء 5 - عينا - بپيوستيم . ( راجع بإعتبار تفسير إمام عسكرى عليه السّلام به بخش چهارم ، شمارهء 1 - مراجعه شود . شاهمرادى ) 5 ( 2 ) - « قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ . » أنعام ، آيههاى 40 و 41